Prospera Impact, for people & planetAgFin AtlasWasifu wa nchi kuhusu kilimo na fedha za kilimo
2/9Sehemu za wasifuUchumi na muundo wa kilimo
1Muhtasari2Uchumi na muundo wa kilimo3Uzalishaji, biashara na bei4Minyororo ya thamani na taasisi za masoko5Tabianchi na uendelevu6Fedha za kilimo7Fedha endelevu na udhibiti wa fedha za kijani8Sera na sheria9Taasisi na programu▤Takwimu (data pekee)✓Vyanzo na uthibitishaji
Tanzania · Sehemu ya 2 kati ya 9

Uchumi na muundo wa kilimo

Thamani halisi iliyoongezwa ya kilimo Tanzania Bara ilikua kati ya asilimia 3.7 na asilimia 6.6 kwa mwaka kuanzia mwaka 2017 hadi 2025, kiwango kilicho chini kidogo ya ukuaji wa Pato la Taifa katika miaka mingi, na sehemu yake katika Pato la Taifa ilipungua kutoka asilimia 26.0 mwaka 2016 hadi asilimia 24.3 mwaka 2025. Mazao huchangia takriban nusu ya thamani iliyoongezwa ya kilimo, na mifugo zaidi ya robo. Theluthi mbili ya kaya zilijishughulisha na kilimo katika mwaka 2019/20, ambapo kaya milioni 1.33 zilikuwa na mashamba ya hekta 1 au chini ya hapo, na umaskini wa mahitaji ya msingi vijijini ulikuwa asilimia 31.3 katika mwaka 2017/18.

2.1

Ukubwa na ukuaji

Thamani halisi iliyoongezwa ya kilimo, misitu na uvuvi Tanzania Bara ilikua kwa asilimia 5.1 mwaka 2024 na asilimia 5.5 mwaka 2025, huku Pato la Taifa likikua kwa asilimia 5.6 na asilimia 5.9 mtawalia1. Katika kipindi cha 2017–2025 ukuaji wa kilimo ulibaki kati ya asilimia 3.7 na asilimia 6.6 kwa mwaka1. Mifugo ilikua kati ya asilimia 4.6 na asilimia 5.5 kwa mwaka, na uvuvi ulibadilika kati ya asilimia −7.0 na asilimia 18.71. Katika robo ya kwanza ya mwaka 2026 kilimo kilikua kwa asilimia 4.6 na Pato la Taifa kwa asilimia 6.02.

Kwa bei za sasa, sehemu ya kilimo katika Pato la Taifa la Tanzania Bara ilipungua kutoka asilimia 26.0 mwaka 2016 hadi asilimia 24.3 mwaka 20251. Sehemu ya kiwango hiki inatokana na namna ya upimaji. Mabadiliko ya mwaka wa kizio kuwa 2019 yaliongeza Pato la Taifa la mwaka 2019 kwa asilimia 3.4 na kupunguza thamani iliyoongezwa ya kilimo kwa asilimia 5.3, hivyo sehemu ya kilimo kwa mwaka huo ilishuka kutoka asilimia 27.1 hadi asilimia 24.83. Kati ya thamani iliyoongezwa ya kilimo ya shilingi trilioni 56.8 katika mwaka 2025, mazao yalichangia shilingi trilioni 29.8, mifugo shilingi trilioni 15.7, misitu shilingi trilioni 6.2 na uvuvi shilingi trilioni 5.11. Sehemu hii hubadilika kulingana na msimu, kuanzia asilimia 20.0 ya Pato la Taifa la robo mwaka katika robo ya nne ya mwaka 2025 hadi asilimia 30.1 katika robo ya tatu ya mwaka 2025, kipindi ambacho mazao huvunwa4.

Kwa dola za Marekani, takwimu za Benki ya Dunia zinaonesha thamani iliyoongezwa ya kilimo ikiongezeka kutoka dola za Marekani bilioni 8.19 mwaka 2010 hadi dola bilioni 20.65 mwaka 2025, huku wastani wa mwaka wa kiwango cha ubadilishaji wa shilingi ukibadilika kutoka shilingi 1,395.63 hadi shilingi 2,537.6 kwa dola moja ya Marekani567.

Kilimo kina uzito mdogo zaidi katika uchumi wa Zanzibar kuliko Tanzania Bara. Kwa mujibu wa takwimu zilizooanishwa, kilimo kilichangia asilimia 20.6 ya Pato la Zanzibar mwaka 2025, ikilinganishwa na asilimia 24.3 ya Pato la Taifa la Tanzania Bara, na kilikua kwa asilimia 5.6 baada ya kupungua kwa asilimia 6.6 mwaka 202181. Ripoti ya OCGS yenyewe, inayotumia mwaka wa kizio 2015, inaonesha sehemu ya kilimo ya asilimia 23.5 kwa mwaka 20259.

Ukuaji halisi wa kilimo na wa Pato la Taifa
Tanzania Bara, mabadiliko ya mwaka, %, kwa bei za mwaka 2019, 2017–2025
Chanzo: NBS · World Bank WDI — Akaunti za Taifa za NBS 2019–2025, Jedwali 7. Ukuaji wa kilimo ulikuwa kati ya asilimia 3.7 na asilimia 6.6 katika kila mwaka wa mfululizo uliorekebishwa.
Thamani iliyoongezwa ya kilimo, misitu na uvuvi
Tanzania Bara, bei za sasa, TSh trilioni, 2016–2025
Chanzo: NBS — Bei za sasa, bila kurekebishwa kwa mfumuko wa bei, zimekadiriwa kutoka TSh milioni. Jumla inajumuisha pia huduma saidizi za kilimo (shilingi trilioni 0.07 mwaka 2025) na ilifikia shilingi trilioni 56.83 mwaka 2025, ikilinganishwa na Pato la Taifa la shilingi trilioni 234.10.
Thamani iliyoongezwa ya kilimo kwa dola za Marekani
Kilimo, misitu na uvuvi, US$ bilioni kwa bei za sasa, 2010–2025 (Benki ya Dunia)
Chanzo: World Bank WDI · IMF — Mfululizo wa Benki ya Dunia kwa Jamhuri ya Muungano bado unatumia mwaka wa kizio 2015 kwa mujibu wa maelezo yake ya nchi, hivyo hauakisi marekebisho ya NBS ya mwaka wa kizio 2019 yaliyochapishwa mwaka 2026. Wastani wa mwaka wa kiwango cha ubadilishaji wa shilingi ulibadilika kutoka shilingi 1,395.63 kwa dola moja ya Marekani mwaka 2010 hadi shilingi 2,597.90 mwaka 2024 (IMF) na shilingi 2,537.6 mwaka 2025 (Benki Kuu ya Tanzania)7.
Ukuaji halisi kwa shughuli za kilimo
Tanzania Bara, mabadiliko ya mwaka, %, kwa bei za mwaka 2019, 2017–2025
Chanzo: NBS — Akaunti za Taifa za NBS 2019–2025, Jedwali 7. Uzalishaji wa uvuvi hubadilika zaidi kutoka mwaka mmoja hadi mwingine kuliko shughuli nyingine.
Ukuaji wa kilimo kwa robo mwaka
Tanzania Bara, ukuaji halisi ikilinganishwa na robo kama hiyo mwaka uliopita, %, mwaka wa kizio 2019, robo ya 1 ya 2024 – robo ya 1 ya 2026
Chanzo: NBS · NBS/OCGS — Majedwali ya NBS ya Pato la Taifa la robo mwaka kwa robo ya kwanza ya mwaka 2026, Jedwali 4. Kwa Jamhuri ya Muungano, kilimo kilikua kwa asilimia 4.7 na Pato la Taifa kwa asilimia 6.1 katika robo ya kwanza ya mwaka 202614.
Sehemu ya kilimo katika Pato la Taifa la robo mwaka
Tanzania Bara, % ya Pato la Taifa la robo mwaka kwa bei za sasa, robo ya 1 ya 2024 – robo ya 1 ya 2026
Chanzo: NBS — Sehemu hii huwa ya juu zaidi katika robo ya tatu, wakati mazao mengi huvunwa na kuuzwa. Mwenendo wa robo mwaka kwa mwaka wa kizio 2019 unatofautiana na ule wa mwaka wa kizio 2015 uliotumika awali, hivyo haupaswi kulinganishwa.
Zanzibar, ukuaji halisi wa kilimo na wa Pato la Taifa
Mabadiliko ya mwaka, %, mfululizo uliooanishwa wa mwaka wa kizio 2019, 2017–2025
Chanzo: NBS/OCGS — Sehemu ya Zanzibar katika majedwali yaliyooanishwa ya NBS na OCGS. Ripoti ya mwaka ya OCGS yenyewe ya Pato la Taifa bado inatumia mwaka wa kizio 2015 na inaonesha thamani tofauti, kwa mfano ukuaji wa kilimo wa asilimia 5.4 mwaka 20259.
Uwekezaji katika kilimo
Uundaji wa rasilimali za kudumu katika kilimo, Tanzania Bara, TSh trilioni kwa bei za mwaka 2019, 2016–2025
Chanzo: NBS — Akaunti za Taifa za NBS 2019–2025, Jedwali 25, mazao, mifugo, misitu, uvuvi na uwindaji. Mwaka 2025 uwekezaji katika rasilimali za kudumu za kilimo ulikuwa asilimia 2.2 ya thamani iliyoongezwa ya kilimo kwa bei za mwaka wa kizio (ukokotoaji wetu).
Viashiria vikuu, 2016–2025
Kiashiria20162020202320242025
Pato la Taifa, Tanzania Bara, bei za sasa (TSh trilioni)103.75149.84193.36211.97234.10
Pato la Taifa, Jamhuri ya Muungano (US$ bilioni, Benki ya Dunia)49.7766.0779.0379.2490.14
Ukuaji halisi wa Pato la Taifa, Tanzania Bara (%)–3.65.25.65.9
Thamani iliyoongezwa ya kilimo, misitu na uvuvi, Tanzania Bara (TSh trilioni)27.0137.7248.5552.8756.83
Thamani iliyoongezwa ya kilimo, Jamhuri ya Muungano (US$ bilioni, Benki ya Dunia)13.6616.6918.7218.4820.65
Kilimo, sehemu ya Pato la Taifa la Tanzania Bara kwa bei za sasa (%)26.025.225.124.924.3
Ukuaji halisi wa kilimo, Tanzania Bara (%)–5.24.35.15.5
Idadi ya watu (milioni, Benki ya Dunia)53.8260.9766.6268.5670.55
Watu wa vijijini (% ya jumla, Benki ya Dunia)68.266.164.563.863.1
Mfumuko wa bei (CPI), wastani wa mwaka, Tanzania Bara (%)5.23.33.83.13.3
Shilingi kwa US$, wastani wa mwaka2,177.12,294.12,383.02,597.92,537.6
Mauzo nje ya bidhaa za kilimo na chakula, HS 01–24 (US$ milioni)1,794.81,707.92,437.73,228.53,155.7
Uagizaji wa bidhaa za kilimo na chakula, HS 01–24 (US$ milioni)863.3695.91,406.11,495.61,370.6
Chanzo: NBS · World Bank WDI · MoF · IMF · BoT · UN Comtrade — Akaunti za Taifa za Tanzania Bara kwa mwaka wa kizio 2019 (takwimu za mwaka 2025 ni za awali). Mifululizo ya Benki ya Dunia inahusu Jamhuri ya Muungano na kwa mujibu wa maelezo yake ya nchi bado inatumia mwaka wa kizio 2015. Kiwango cha ubadilishaji cha mwaka 2025 ni wastani wa mwaka wa Benki Kuu ya Tanzania. Sensa ya Watu na Makazi ya Mwaka 2022 ilihesabu watu milioni 61.74, idadi iliyo chini ya makadirio ya Benki ya Dunia kwa mwaka huo22.
Athari ya marekebisho ya mwaka wa kizio 2019 kwa thamani za mwaka 2019, Tanzania Bara
ShughuliMwaka wa kizio 2015 (TSh milioni)Mwaka wa kizio 2019 (TSh milioni)Mabadiliko (%)Sehemu ya Pato la Taifa, kizio 2015 (%)Sehemu ya Pato la Taifa, kizio 2019 (%)
Kilimo, misitu na uvuvi36,447,87134,531,749−5.327.124.8
Mazao20,066,64618,498,565−7.814.913.3
Mifugo10,357,2879,457,254−8.77.76.8
Misitu3,641,9553,984,9219.42.72.9
Uvuvi2,381,9822,591,0088.81.81.9
Pato la Taifa kwa bei za soko134,540,194139,135,2123.4100100
Chanzo: MoF · NBS · NBS/OCGS — Hali ya Uchumi wa Taifa (Economic Survey) 2025, Majedwali 20.1, 20.3 na 20.4. Marekebisho yaliongeza Pato la Taifa na kupunguza thamani iliyoongezwa ya kilimo iliyopimwa. Thamani za Wizara ya Fedha kwa mwaka wa kizio 2019 zinatofautiana kidogo na zile za jedwali la NBS kwa shughuli (mazao shilingi milioni 18,498,565 ikilinganishwa na milioni 18,476,138) kwa sababu Wizara inajumuisha huduma saidizi za kilimo ndani ya shughuli husika1.
2.2

Ajira, kaya na umaskini

Tafiti za nguvu kazi hupima sehemu ya kilimo katika ajira kwa kutumia fasili tofauti. Utafiti wa mwaka 2020/21, uliohesabu uzalishaji wa bidhaa za msingi kwa matumizi ya kaya yenyewe kuwa ajira, ulibaini kuwa asilimia 64.9 ya watu walioajiriwa walikuwa katika kilimo, wakati tafiti za mwaka 2024 na 2025, zinazofuata viwango vya Mkutano wa 19 wa Kimataifa wa Wanatakwimu wa Kazi (ICLS), zilibaini asilimia 54.2 na asilimia 54.4 mtawalia262728. Kwa Zanzibar, sehemu hiyo ilikuwa asilimia 28.4 mwaka 202528. Makadirio ya kimodeli ya Shirika la Kazi Duniani (ILO) yalikuwa asilimia 64.6 mwaka 202529. Sensa ya Watu na Makazi ya Mwaka 2022 ilihesabu watu milioni 61.74, ambapo asilimia 65.1 waliishi vijijini, na asilimia 43.2 ya watu walioajiriwa walikuwa katika kazi za kilimo na uvuvi22. Kwa mujibu wa takwimu za Benki ya Dunia, asilimia 33.7 ya wakazi wa vijijini walipata huduma ya umeme mwaka 202430.

Utafiti wa Bajeti ya Kaya wa mwaka 2017/18 ulikadiria umaskini wa mahitaji ya msingi Tanzania Bara kuwa asilimia 26.4, ikilinganishwa na asilimia 28.2 mwaka 2011/12 na asilimia 34.4 mwaka 2007, ukiwa asilimia 31.3 vijijini na asilimia 8.0 Dar es Salaam31. Umaskini wa chakula ulikuwa asilimia 9.7 vijijini31. Zanzibar, umaskini wa mahitaji ya msingi ulipungua kutoka asilimia 30.4 mwaka 2014/15 hadi asilimia 25.7 mwaka 2019/2032. Matokeo ya utafiti wa mwaka 2024/25 yalikuwa hayajachapishwa hadi Oktoba 202633.

Ajira katika kilimo, makadirio ya kimodeli
% ya jumla ya ajira, makadirio ya kimodeli ya ILO, 2010–2025 (Benki ya Dunia)
Chanzo: World Bank WDI · NBS/OCGS — Makadirio ya kimodeli ya ILO, ambayo yanatofautiana na Utafiti Jumuishi wa Nguvu Kazi (ILFS). ILFS ya mwaka 2024 na ya mwaka 2025 zinaonesha kuwa kilimo kilichukua asilimia 54.2 na asilimia 54.4 ya walioajiriwa, mtawalia, kwa mujibu wa viwango vya Mkutano wa 19 wa Kimataifa wa Wanatakwimu wa Kazi (ICLS)28.
Umaskini wa mahitaji ya msingi kwa eneo
Tanzania Bara, % ya watu walio chini ya mstari wa umaskini wa mahitaji ya msingi, Tafiti za Bajeti ya Kaya 2007, 2011/12 na 2017/18
Chanzo: NBS · World Bank WDI — Ripoti Kuu ya Utafiti wa Bajeti ya Kaya (HBS) 2017/18, Jedwali 7.4.1.1 na Kielelezo 7.4.1.3. Mstari wa umaskini wa mahitaji ya msingi ulikuwa shilingi 49,320 kwa kipimo cha mtu mzima mmoja (adult equivalent) kwa mwezi mwaka 2017/18. Matokeo ya utafiti wa mwaka 2024/25 yalikuwa hayajachapishwa hadi Oktoba 2026.
Sehemu ya kilimo katika ajira, Tafiti Jumuishi za Nguvu Kazi
UtafitiJamhuri ya Muungano (%)Tanzania Bara (%)Zanzibar (%)Fasili
ILFS 2020/21, ripoti ya uchambuzi64.965.635.5Fasili ya kitaifa, inayohesabu uzalishaji wa bidhaa za msingi kwa matumizi ya kaya yenyewe
ILFS 2020/21 kama ilivyowasilishwa upya katika ripoti ya ILFS 202460.4––Kama ilivyooneshwa katika ILFS 2024, Kielelezo 2.2
ILFS 202454.254.929.3Viwango vya ICLS ya 19 na ya 20
ILFS 202554.455.128.4Viwango vya ICLS ya 19 na ya 20
Chanzo: NBS/OCGS · NBS — Tafiti za mwaka 2024 na 2025 zinafuata fasili ya ajira ya ICLS ya 19, hivyo hazilinganishwi na ripoti ya uchambuzi ya mwaka 2020/21. ILFS 2020/21 ilihesabu watu walioajiriwa 24,139,258 wenye umri wa miaka 15 na zaidi katika Jamhuri ya Muungano.
Sensa ya Watu na Makazi ya Mwaka 2022, takwimu muhimu
KiashiriaJamhuri ya MuunganoTanzania BaraZanzibar
Jumla ya watu61,741,12059,851,3471,889,773
Watu wa vijijini40,201,42539,237,927963,498
Sehemu ya vijijini (%)65.165.651.0
Kaya binafsi14,152,80313,776,975375,828
Ukuaji kati ya sensa 2012–2022 (% kwa mwaka)3.23.23.7
Walioajiriwa katika kazi za kilimo na uvuvi (%)43.243.824.2
Chanzo: NBS/OCGS — Ripoti ya Matokeo Muhimu ya Aprili 2024. Sehemu ya kilimo inayotokana na aina ya kazi haiko sawa na sehemu ya sekta inayotokana na tafiti za nguvu kazi. Asilimia 63.1 ya kaya zilimiliki ardhi au shamba.
Umaskini Zanzibar, Tafiti za Bajeti ya Kaya 2014/15 na 2019/20
KiashiriaVijijini 2014/15Mijini 2014/15Jumla 2014/15Vijijini 2019/20Mijini 2019/20Jumla 2019/20
Chini ya mstari wa umaskini wa mahitaji ya msingi (%)40.217.930.433.715.525.7
Chini ya mstari wa umaskini wa chakula (%)15.74.510.812.74.99.3
Chanzo: OCGS — Utafiti wa Bajeti ya Kaya wa Zanzibar 2019/20 wa OCGS. Mstari wa umaskini wa mahitaji ya msingi wa mwaka 2019/20 ulikuwa shilingi 66,313 kwa mtu mzima kwa mwezi.
2.3

Muundo wa mashamba, pembejeo na ardhi

Sensa ya Kilimo ya Mwaka 2019/20 (National Sample Census of Agriculture) ilihesabu kaya za kilimo 7,837,405 katika Jamhuri ya Muungano, ikilinganishwa na kaya 5,838,523 mwaka 2007/0837. Kati ya kaya hizo, milioni 5.09 zililima mazao pekee na milioni 2.59 zilijishughulisha na mazao na mifugo kwa pamoja37. Ukubwa wa mashamba unatofautiana kwa kiasi kikubwa. Kaya milioni 1.33 zilimiliki hekta 1 au chini ya hapo na kaya milioni 2.57 zilimiliki zaidi ya hekta 5 (ukokotoaji wetu kutokana na madaraja ya sensa), na Ripoti Kuu inaonesha wastani wa hekta 2.7 za ardhi zinazopatikana kwa kila kaya ya mkulima mdogo, ambapo hekta 2.3 zilitumika38.

Matumizi ya pembejeo ni madogo. Mbegu bora zilitumika katika asilimia 20.0 na mbolea katika asilimia 20.1 ya hekta milioni 13.75 zilizolimwa mwaka 2019/20, na asilimia 60.6 ya eneo lililowekwa mbolea lilitumia mbolea ya asili kwa mujibu wa Ripoti ya Matokeo Muhimu, wakati Ripoti Kuu inaonesha asilimia 39.6 kwa mbolea ya asili na asilimia 60.4 kwa mbolea ya viwandani3738. Kaya zilimwagilia hekta 289,386, na asilimia 7.0 ya kaya zinazolima mazao zilipata ushauri wa huduma za ugani37. Sensa ilihesabu ng'ombe milioni 33.9, mbuzi milioni 24.6 na kondoo milioni 8.5 tarehe 1 Agosti 202037.

Ardhi ya kilimo ilikuwa hekta milioni 39.9 mwaka 2024, sawa na asilimia 45.1 ya eneo la nchi kavu, ambapo hekta milioni 13.7 zilikuwa ardhi inayofaa kwa kilimo cha mazao39. Sheria ya Ardhi na Sheria ya Ardhi ya Vijiji za mwaka 1999 zinagawa ardhi katika makundi ya ardhi ya jumla, ardhi ya hifadhi na ardhi ya kijiji, na ardhi ya kijiji humilikiwa kwa hakimiliki za kimila4041.

Theluthi mbili ya kaya zinajishughulisha na kilimo
Kaya za kilimo, Jamhuri ya Muungano, Sensa ya Kilimo 2019/20
Kaya za kilimo · 65.3 %Kaya nyingine · 34.7 %
Chanzo: NBS/OCGS — Kaya 7,837,405 kati ya kaya 12,007,839. Sehemu hiyo ilikuwa asilimia 65.7 Tanzania Bara na asilimia 51.8 Zanzibar.
Kaya za kilimo kwa ukubwa wa eneo la kilimo
Jamhuri ya Muungano, idadi ya kaya, mwaka wa kilimo 2019/20 (elfu)
Chanzo: NBS/OCGS — Sensa ya Kilimo ya Mwaka 2019/20, Ripoti Kuu, Jedwali 2.4 la kiambatisho, makundi kama yalivyochapishwa. Ukubwa wa eneo unajumuisha aina zote za kaya za kilimo, zikiwemo kaya zinazofuga mifugo pekee zenye ardhi ndogo sana. Kaya 2,567,530 kati ya kaya 7,837,405, yaani asilimia 32.8, zilikuwa na eneo la zaidi ya hekta 5 (ukokotoaji wetu).
Mifugo katika sensa za kilimo
Jamhuri ya Muungano, idadi ya mifugo (milioni), 2002/03, 2007/08 na 2019/20
Chanzo: NBS/OCGS — Ripoti ya Matokeo Muhimu, Jedwali 3.15, ikijumuisha mashamba madogo na mashamba makubwa. Tarehe ya rejea ya sensa ya 2019/20 ni 1 Agosti 2020. Sensa hiyo pia ilihesabu kuku milioni 87.7.
Kaya za kilimo kwa aina ya shughuli, sensa za kilimo
Shughuli2002/032007/082019/20
Mazao pekee3,156,0603,508,5815,088,135
Mazao na mifugo1,702,7502,268,2552,589,156
Mifugo pekee41,19957,770157,290
Ufugaji wa samaki pekee––1,358
Wafugaji wa kuhamahama1,8283,9171,465
Jumla4,901,8375,838,5237,837,405
Chanzo: NBS/OCGS · NBS — Sensa ya Kilimo ya Mwaka 2019/20, Ripoti ya Matokeo Muhimu, Jedwali 3.2. Tafiti za kila mwaka za kilimo kwa sampuli zinazofanyika kati ya sensa zimeorodheshwa kwenye tovuti ya NBS43. Mwaka 2019/20 kaya za kilimo zilikuwa asilimia 65.3 ya kaya zote katika Jamhuri ya Muungano, asilimia 65.7 Tanzania Bara na asilimia 51.8 Zanzibar (Jedwali 3.1).
Matumizi ya pembejeo, umwagiliaji na huduma za ugani, mwaka wa kilimo 2019/20
KiashiriaJamhuri ya MuunganoTanzania BaraZanzibar
Eneo linalolimwa (ha)13,750,59713,565,319185,278
Eneo lililopandwa mbegu bora (ha)2,751,3862,717,03634,350
Eneo lililotumia mbolea ya aina yoyote (ha)2,762,7292,722,70940,020
ambapo mbolea za viwandani (ha)1,089,5171,067,39822,119
Kaya zinazotumia umwagiliaji411,108363,24347,865
Eneo linalomwagiliwa na kaya (ha)289,386272,89716,489
Kaya za wakulima wa mazao zilizopata ushauri wa ugani (%)7.06.910.1
Chanzo: NBS/OCGS — Ripoti ya Matokeo Muhimu, Majedwali 3.8–3.10 na Vielelezo 3.4–3.5. Mbegu bora zilitumika katika asilimia 20.0 na mbolea katika asilimia 20.1 ya eneo linalolimwa (ukokotoaji wetu kutokana na jedwali). Umwagiliaji wa kaya haujumuishi skimu za umwagiliaji.
Ardhi ya kilimo na ardhi inayofaa kwa kilimo cha mazao
Hekta milioni, 2010–2024 (Benki ya Dunia, kutoka FAO)
Chanzo: World Bank WDI — Mwaka 2024 ardhi ya kilimo ilikuwa asilimia 45.1 na ardhi inayofaa kwa kilimo cha mazao asilimia 15.5 ya eneo la nchi kavu la kilomita za mraba 884,000. Sensa ya Kilimo ya Mwaka 2019/20 ilipima eneo linalolimwa la hekta milioni 13.7537.
Kiwango cha ubadilishaji TZS/USD, wastani wa mwaka
Shilingi za Tanzania kwa dola moja ya Marekani, 2010–2025
Chanzo: IMF · BoT — Wastani wa mwaka wa IMF hadi mwaka 2024. Hadi Oktoba 2026 IMF ilikuwa haijachapisha thamani ya mwaka 2025, na thamani ya mwaka 2025 ni wastani wa mwaka wa Benki Kuu ya Tanzania (takwimu za awali).

Vyanzo vilivyorejelewa katika ukurasa huu

  1. National Accounts of Mainland Tanzania 2019-2025, Excel tables (NatPub 2025, base year 2019, file dated 28 Sep 2026) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  2. Highlights on the First Quarter Gross Domestic Product 2026, Mainland Tanzania (PDF) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  3. The Economic Survey 2025 (PDF, July 2026) — Ministry of Finance, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
  4. Quarterly GDP tables, Mainland Tanzania, first quarter 2026 (Excel, base 2019; file named Q1, 2025 Tables English FS) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  5. World Development Indicators – Agriculture, forestry and fishing value added (current US$), NV.AGR.TOTL.CD (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  6. IMF, Exchange Rates (ER) dataset – Tanzania, domestic currency per US$ (end of period and period average) — International Monetary Fund (IMF), Statistics Departmentkimethibitishwa
  7. Monthly Economic Review, September 2026 (English, PDF), Tables A1 and A10, TZS/USD exchange rates — Bank of Tanzaniakimethibitishwa
  8. Tables of URT harmonised GDP, base year 2019: URT, Mainland and Zanzibar, quarterly and annual 2016-2025 (Excel) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  9. Annual Gross Domestic Product Report 2025, Zanzibar (PDF, base year 2015, published 29 June 2026) — Office of the Chief Government Statistician, Zanzibarkimethibitishwa
  10. National Accounts of Mainland Tanzania 2019-2025, first edition in the 2019 revised GDP series (PDF, June 2026) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  11. World Development Indicators – Agriculture, forestry and fishing value added (annual % growth), NV.AGR.TOTL.KD.ZG (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  12. World Development Indicators – GDP growth (annual %), NY.GDP.MKTP.KD.ZG (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  13. NBS statistics topic page: Gross Domestic Product (GDP), list of quarterly and annual GDP releases — National Bureau of Statistics, Tanzaniaukurasa umethibitishwa
  14. Tables of URT First Quarter GDP 2026 (Excel, base 2019) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  15. Highlights on the First Quarter Gross Domestic Product of the URT, 2026 (PDF) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  16. World Development Indicators – GDP (current US$) and GDP per capita (current US$), NY.GDP.MKTP.CD, NY.GDP.PCAP.CD (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  17. World Development Indicators – Population, total, rural population and rural population (% of total), SP.POP.TOTL, SP.RUR.TOTL, SP.RUR.TOTL.ZS (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  18. Statistical Abstract 2025 (PDF, September 2026) — National Bureau of Statistics, Tanzania and Ministry of Financekimethibitishwa
  19. Ministry of Finance publications: Economic Survey books — Ministry of Finance, United Republic of Tanzaniaukurasa umethibitishwa
  20. CPI Summary workbook, September 2026 (XLS, rebased NCPI series 2021-2026) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  21. UN Comtrade – Tanzania, agri-food trade by HS chapter (01–24), world partner, 2015–2025 (public preview API, JSON) — United Nations Statistics Divisionkimethibitishwa
  22. 2022 Population and Housing Census, Basic Demographic and Socio-economic Profile, Key Findings (PDF, April 2024) — National Bureau of Statistics, Tanzania and OCGSkimethibitishwa
  23. Revised National Accounts Statistics Mainland Tanzania, Base Year 2019: Sources and Methods (PDF, 2026) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  24. Quarterly GDP tables Q4 2025, Mainland Tanzania, 2015 prices (Excel, Tables 1-4, superseded base) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  25. Report on the Harmonization and Aggregation of Quarterly GDP for the United Republic of Tanzania, Base Year 2019 (PDF) — National Bureau of Statistics, Tanzania and OCGSukurasa umethibitishwa
  26. Integrated Labour Force Survey 2020/21 Analytical Report (PDF) — National Bureau of Statistics, Tanzania and OCGSkimethibitishwa
  27. The Labour Market: Key Findings from the Integrated Labour Force Survey 2024 (PDF) — National Bureau of Statistics, Tanzania and OCGSkimethibitishwa
  28. Key Indicators of the Labour Market of the URT, Integrated Labour Force Survey 2025 (PDF, June 2026) — National Bureau of Statistics, Tanzania and OCGSkimethibitishwa
  29. World Development Indicators – Employment in agriculture (% of total employment, modelled ILO estimate), total, female and male, SL.AGR.EMPL.ZS, SL.AGR.EMPL.FE.ZS, SL.AGR.EMPL.MA.ZS (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  30. World Development Indicators – Access to electricity, rural (% of rural population), EG.ELC.ACCS.RU.ZS (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  31. Household Budget Survey 2017-18, Tanzania Mainland, Final Report (PDF inside ZIP) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  32. Zanzibar Household Budget Survey 2019/2020 (PDF, December 2020) — Office of the Chief Government Statistician, Zanzibarkimethibitishwa
  33. NBS statistics topic page: Household Budget Survey (HBS) — National Bureau of Statistics, Tanzaniaukurasa umethibitishwa
  34. Household Budget Survey 2017-18, Key Indicators Report, Tanzania Mainland (PDF inside ZIP) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
  35. World Development Indicators – Poverty headcount ratio at national poverty lines and at US$3.00 a day (2021 PPP), % of population, SI.POV.NAHC, SI.POV.DDAY (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  36. NBS statistics topic page: Labour and Employment Reports — National Bureau of Statistics, Tanzaniaukurasa umethibitishwa
  37. National Sample Census of Agriculture 2019/20, Key Findings Report for Crops and Livestock Sectors and Fish Farming (PDF) — National Bureau of Statistics, Tanzania and OCGSkimethibitishwa
  38. National Sample Census of Agriculture 2019/20, Main Report (PDF) — National Bureau of Statistics, Tanzania and OCGSkimethibitishwa
  39. World Development Indicators – Land area, agricultural land, arable land (sq. km, ha and % of land area), AG.LND.TOTL.K2, AG.LND.AGRI.K2, AG.LND.AGRI.ZS, AG.LND.ARBL.HA, AG.LND.ARBL.ZS (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  40. Land Act (Chapter 113), version up to date as at 30 November 2019, archived 19 Jan 2022 — TanzLII (Judiciary of Tanzania), Internet Archive snapshotkimethibitishwa
  41. Village Land Act (Chapter 114), version up to date as at 30 November 2019, archived 19 Jan 2022 — TanzLII (Judiciary of Tanzania), Internet Archive snapshotkimethibitishwa
  42. NBS statistics topic page: Agriculture Census 2019/20 — National Bureau of Statistics, Tanzaniaukurasa umethibitishwa
  43. NBS statistics topic page: Annual Agriculture Sample Surveys — National Bureau of Statistics, Tanzaniaukurasa umethibitishwa
ⓘ
Maudhui yaliyoandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri: Ukurasa huu uliandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri. (mapitio ya mwisho: Oktoba 2026) Licha ya mapitio haya, huenda bado kuna makosa au takwimu zilizopitwa na wakati, hivyo tafadhali hakiki takwimu muhimu kwa kuzilinganisha na vyanzo vya msingi vilivyounganishwa kabla ya kuzitegemea. Hakuna maudhui yoyote katika ukurasa huu yanayopaswa kuchukuliwa kuwa ushauri wa uwekezaji, wa kisheria au wa kifedha.
© 2026 prosperaimpactCC BY-NC 4.0Vyanzo vyoteMipangilio ya vidakuziLinkedInImeandaliwa na

Kwa maelezo zaidi na maoni, tafadhali wasiliana na serkan.veziroglu@prosperaimpact.com.