3.1
Mazao ya chakula
Wizara ya Kilimo iliripoti jumla ya uzalishaji wa mazao ya chakula wa tani milioni 23.78 kwa kipimo cha nafaka kwa msimu wa 2024/25, ikilinganishwa na tani milioni 16.02 mwaka 2013/14, na mahitaji ya chakula ya tani milioni 18.28 kwa mwaka 2025/26, hivyo kiwango cha kujitosheleza kwa chakula kilikuwa asilimia 13012. Uzalishaji wa mahindi ulifikia tani milioni 10.93 na wa mchele tani milioni 2.64 mwaka 2024/25, wakati ngano ilikidhi asilimia 35 ya mahitaji1. Kwa mujibu wa takwimu za FAOSTAT, zinazotumia uzito wa mazao mabichi na mpunga, uzalishaji wa mahindi uliongezeka kutoka tani milioni 4.73 mwaka 2010 hadi tani milioni 10.08 mwaka 2024, na wa muhogo mbichi kutoka tani milioni 4.55 hadi tani milioni 10.533. FAO ilitabiri mavuno ya nafaka ya mwaka 2026 kuwa tani milioni 12.8, kiwango kinachokaribia wastani, baada ya ukame kuathiri sehemu za mikoa ya Dodoma na Mbeya mwezi Januari 20264.
Jamhuri ya Muungano, tani milioni, 2010–2024 (FAOSTAT)
Chanzo: FAOSTAT · MoA budget speech 2026/27 · World Bank WDI — Kwa mazao mengi ya chakula, miaka ya FAOSTAT inawakilisha mavuno ya msimu unaoishia katika mwaka husika (mahindi ya FAOSTAT ya mwaka 2023 ni sawa na takwimu ya Wizara ya Kilimo ya msimu wa 2022/23). Takwimu za miaka kadhaa ni makadirio ya FAO. Wizara inaripoti tani milioni 10.93 za mahindi kwa msimu wa 2024/25 na inaripoti mpunga katika hali ya mchele. Benki ya Dunia inakadiria tija ya nafaka kuwa kilo 1,872 kwa hekta mwaka 20245.
Jamhuri ya Muungano, tani milioni, 2010–2024 (FAOSTAT)
Chanzo: FAOSTAT — Uzito wa mazao mabichi. Mizania ya chakula ya Wizara ya Kilimo hubadilisha muhogo, ndizi na viazi kwa kipimo cha nafaka (grain equivalent), hivyo takwimu zake ni za chini zaidi kwa kiasi kikubwa na hazilinganishwi.
Tanzania Bara, tani milioni kwa kipimo cha nafaka, misimu 2013/14–2024/25 (Wizara ya Kilimo)
Chanzo: MAFC budget speech 2015/16 · MALF budget speech 2016/17 · MoA budget speech 2018/19 · MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2021/22 (summary) · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 — Kila msimu huripotiwa katika hotuba ya bajeti ya Wizara ya mwaka unaofuata. Mazao yasiyo ya nafaka (mikunde, ndizi, muhogo na viazi) yamepimwa kwa kipimo cha nafaka kavu, na mpunga umepimwa kama mchele. Kwa msimu wa 2015/16 ni jumla pekee iliyopatikana. Takwimu za nafaka na zisizo za nafaka kwa misimu ya 2017/18 hadi 2020/21 ni ukokotoaji wetu kwa kujumlisha mistari ya mazao katika Jedwali 11 la hotuba ya bajeti ya mwaka 2023/24, ambayo yanalingana na jumla zake za tani milioni 16.89, 16.29, 18.20 na 18.67. Kwa msimu wa 2020/21, aya ya 23 ya hotuba hiyo inaonesha mazao yasiyo ya nafaka ya tani 7,990,792, wakati jumla yake ukiondoa nafaka inatoa tani 7,790,792, kiasi kinacholingana na mistari ya mazao8. Jumla iliongezeka kutoka tani milioni 16.02 msimu wa 2013/14 hadi tani milioni 23.78 msimu wa 2024/25.
Tanzania Bara, uzalishaji wa msimu uliotangulia kama % ya mahitaji ya chakula, miaka ya matumizi 2014/15–2025/26
Chanzo: MAFC budget speech 2015/16 · MALF budget speech 2016/17 · MALF budget speech 2017/18 · MoA budget speech 2018/19 · MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 — Viwango kama vilivyochapishwa katika hotuba za bajeti za Wizara ya Kilimo. Mwaka 2025/26 unawakilisha mavuno ya msimu wa 2024/25 ya tani 23,783,128 dhidi ya mahitaji ya tani 18,279,054. Viwango vya miaka 2018/19 hadi 2021/22 havikupatikana katika hotuba zinazopatikana mtandaoni.
Jamhuri ya Muungano, hekta milioni, 2010–2024 (FAOSTAT)
Chanzo: FAOSTAT — Eneo lililovunwa kwa mujibu wa FAOSTAT. Thamani nyingi za hivi karibuni ni makadirio ya FAO au takwimu zilizozungushwa (rounded) kutoka vyanzo vya nje (kwa mfano mahindi kwa miaka 2020–2023), hivyo mwenendo ni wa kuashiria tu.
Kujitosheleza kwa chakula kwa zao
Uzalishaji wa 2024/25 kama % ya mahitaji ya 2025/26, Tanzania Bara
ZiadaUpungufu100% = mahitaji yamekidhiwa
Maharage
258%
Mchele
213%
Mtama
177%
Mahindi
148%
Mazao yote ya chakula
130%
Muhogo (kwa kipimo cha nafaka)
92%
Ngano
35%
Chanzo: MoA budget speech 2026/27 — Hotuba ya bajeti ya Wizara ya Kilimo ya mwaka 2026/27, Jedwali Na. 1, uwiano kama ulivyochapishwa.
Mizania ya chakula kwa zao, uzalishaji wa 2024/25 dhidi ya mahitaji ya 2025/26
| Zao | Uzalishaji 2024/25 (t) | Mahitaji 2025/26 (t) | Ziada au upungufu (t) | Kujitosheleza (%) |
|---|---|---|---|---|
| Mahindi | 10,925,025 | 7,386,333 | 3,538,692 | 148 |
| Mtama | 1,029,306 | 582,045 | 447,261 | 177 |
| Mchele | 2,639,969 | 1,238,367 | 1,401,602 | 213 |
| Ngano | 115,826 | 328,703 | −212,876 | 35 |
| Jumla ya nafaka | 14,924,582 | 12,056,694 | 2,867,889 | 124 |
| Maharage | 1,245,906 | 483,645 | 762,261 | 258 |
| Ndizi (kwa kipimo cha nafaka) | 1,413,582 | 1,148,964 | 264,618 | 123 |
| Muhogo (kwa kipimo cha nafaka) | 2,649,254 | 2,868,655 | −219,402 | 92 |
| Jumla ya mazao yasiyo ya nafaka | 8,858,546 | 6,222,361 | 2,639,286 | 142 |
| Mazao yote ya chakula | 23,783,128 | 18,279,054 | 5,504,074 | 130 |
Chanzo: MoA budget speech 2026/27 — Tanzania Bara, hotuba ya bajeti ya Wizara ya Kilimo ya mwaka 2026/27, Jedwali 1. Ulezi na uwele, mikunde mingine na viazi vimejumuishwa katika jumla. Mpangilio wa jedwali katika PDF haujapangika sawasawa katika baadhi ya sehemu, hivyo mistari ya mazao yasiyo ya nafaka ilihakikiwa dhidi ya jumla zilizochapishwa.
3.2
Mazao ya kuuza nje
Uzalishaji wa korosho ghafi, ambao Wizara huuripoti kwa msimu wa masoko, uliongezeka kutoka tani 189,114 mwaka 2022/23 hadi tani 528,264 mwaka 2024/25, takwimu iliyoainishwa kuwa ya awali katika hotuba ya bajeti ya mwaka 2025/26, na tani 617,684 zilikuwa zimerekodiwa kwa mwaka 2025/26 hadi Machi 2026101114. Mauzo ya tumbaku yalifikia kilo milioni 185.8 katika msimu wa kilimo wa 2024/25, yenye thamani ya dola za Marekani milioni 475.5 kwa bei ya wastani ya dola 2.56 kwa kilo, kutoka kwa wakulima 112,982 waliosajiliwa15. Uzalishaji wa kahawa ulikuwa tani 81,366 mwaka 2024/25, na wa pamba mbegu tani 222,014 mwaka 2025/26 hadi Machi 20261114. Uzalishaji wa singa za mkonge uliongezeka hadi tani 59,416 mwaka 2023/24 kwa mujibu wa takwimu za Bodi ya Mkonge Tanzania, ambapo tani 33,535 ziliuzwa nje kwa dola za Marekani milioni 54.816. Uzalishaji wa chai, uliokuwa tani 22,772 za chai iliyosindikwa mwaka 2024/25, haujarejea katika viwango vya katikati ya miaka ya 2010116.
Zanzibar, uzalishaji wa karafuu hupishana kati ya mavuno makubwa na madogo, ukiwa tani 7,841 mwaka 2021, tani 1,167 mwaka 2024 na tani 5,230 mwaka 2025, na uzalishaji wa mwani uliongezeka kutoka tani 10,531 mwaka 2021 hadi tani 20,075 mwaka 202517. Zanzibar iliuza nje tani 3,186 za karafuu zenye thamani ya shilingi bilioni 52.8 mwaka 202517.
Jamhuri ya Muungano, korosho zenye maganda, tani elfu, 2010–2024 (FAOSTAT)
Chanzo: FAOSTAT · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 — Nguzo zinaonesha thamani za FAOSTAT kwa Jamhuri ya Muungano. Thamani ya FAOSTAT ya mwaka 2024 (tani 528,262) inalingana, kwa tofauti isiyozidi tani 2, na takwimu ya Wizara ya Kilimo kwa Tanzania Bara kwa msimu wa masoko wa 2024/25 ya tani 528,263.82, iliyoainishwa kuwa ya awali katika hotuba ya bajeti ya mwaka 2025/2611. Hadi Machi 2026 Wizara iliripoti tani 617,684 kwa Tanzania Bara kwa msimu wa 2025/2614.
Jamhuri ya Muungano, tani elfu, 2010–2024 (FAOSTAT)
Chanzo: FAOSTAT · TCB · TTB — Takwimu za FAOSTAT zinahusu Jamhuri ya Muungano, wakati Wizara ya Kilimo inaripoti kwa Tanzania Bara. Miaka ya FAOSTAT inawiana na misimu tofauti ya masoko kwa mazao tofauti. Pamba mbegu ya FAOSTAT ya mwaka 2024 ni sawa na takwimu ya Wizara ya msimu wa 2023/24, na chai imeripotiwa kama majani mabichi, wakati Wizara inaripoti chai iliyosindikwa. Bodi ya Tumbaku inaripoti mauzo ya tumbaku ya tani 185,776 kwa msimu wa 2024/2515.
Jamhuri ya Muungano, tani elfu, 2010–2024 (FAOSTAT)
Chanzo: FAOSTAT — Thamani nyingi za alizeti na ufuta ni makadirio ya FAO au takwimu kutoka vyanzo vya nje (alama E, I na X), hivyo mwenendo ni wa kuashiria tu.
Zanzibar, tani elfu, 2016–2025 (OCGS)
Chanzo: OCGS · Zanzibar MAIRNL budget speech 2023/24 — Zanzibar Statistical Abstract 2025, Majedwali E.3.3, F.1.4 na F.1.5. Kichwa cha jedwali la mauzo nje kinaonesha '000 tons, lakini thamani zake ziko katika tani, kwa kuwiana na jedwali la uzalishaji. Mavuno ya karafuu hupishana kati ya misimu ya mavuno makubwa na misimu ya mavuno madogo.
Mazao asilia ya kuuza nje kwa mwaka wa masoko, Tanzania Bara (Wizara ya Kilimo)
| Zao (tani) | 2016/17 | 2020/21 | 2021/22 | 2022/23 | 2023/24 | 2024/25 | 2025/26 hadi Mac 2026 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Korosho (ghafi) | 265,238 | 210,786 | 240,158 | 189,114 | 254,500 | 528,264 | 617,684 |
| Pamba mbegu | 121,639 | 122,836 | 144,792 | 174,486 | 282,510 | 149,361 | 222,014 |
| Kahawa | 48,329 | 73,027 | 66,837 | 82,000 | 66,071 | 81,366 | 74,664 |
| Tumbaku | 58,639 | 58,508 | 70,699 | 125,592 | 117,464 | 185,776 | – |
| Chai (iliyosindikwa) | 26,975 | 27,510 | 24,825 | 26,754 | 13,525 | 22,772 | 11,631 |
| Mkonge | 36,533 | 36,170 | 44,151 | 48,359 | 56,733 | 61,216 | 64,322 |
| Sukari | 330,843 | 367,718 | 379,280 | 460,049 | 395,293 | 431,737 | 410,979 |
Chanzo: MoA budget speech 2018/19 · MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 · TTB — Tanzania Bara, thamani za karibuni zaidi zilizochapishwa katika hotuba za bajeti za Wizara ya Kilimo. Thamani kadhaa za mwaka 2024/25 zilikuwa za awali, na thamani za mwaka 2025/26 ni hadi Machi 2026, huku baadhi ya misimu ikiwa bado haijafungwa. Majina ya miaka ya masoko yanatofautiana kati ya vyanzo. Tumbaku ya mwaka 2024/25 ni takwimu ya mwisho ya mauzo ya Bodi ya Tumbaku kwa msimu wa 2024/25 (tani 185,776), ambayo hotuba ya bajeti ya Wizara ya Kilimo ya mwaka 2026/27 inaiorodhesha chini ya mwaka 2025/26, na hakuna takwimu ya tumbaku ya msimu wa 2025/26 iliyooneshwa15. Thamani za FAOSTAT kwa Jamhuri ya Muungano zimeoneshwa katika chati ya mazao ya kuuza nje.
Nafasi katika uzalishaji duniani, 2024
| Zao | Nafasi duniani | Uzalishaji (t) | Sehemu ya dunia (%) |
|---|---|---|---|
| Mkonge, ghafi | 2 | 61,216 | 26.2 |
| Korosho, zenye maganda | 3 | 528,262 | 12.5 |
| Maharage, makavu | 4 | 1,463,819 | 4.9 |
| Mbaazi, kavu | 4 | 224,587 | 4.8 |
| Viazi vitamu | 4 | 2,227,515 | 2.4 |
| Tumbaku isiyosindikwa | 9 | 117,464 | 1.9 |
| Ndizi | 9 | 3,269,970 | 2.3 |
| Muhogo, mbichi | 10 | 10,532,000 | 3.1 |
| Ufuta | 10 | 272,670 | 4.1 |
| Mahindi | 15 | 10,084,000 | 0.8 |
| Kahawa, isiyokaangwa | 16 | 77,417 | 0.7 |
Chanzo: FAOSTAT — Ukokotoaji wetu kutokana na takwimu za FAOSTAT za nchi zote (toleo la Desemba 2025), nchi pekee. Thamani za FAOSTAT kwa ufuta na baadhi ya mazao mengine ni makadirio, hivyo nafasi hizi ni za kuashiria tu. Kwa idadi ya mifugo, Tanzania ilishika nafasi ya 9 kwa ng'ombe na nafasi ya 10 kwa mbuzi.
3.3
Mifugo na uvuvi
FAOSTAT inakadiria idadi ya ng'ombe kuwa milioni 39.1 mwaka 2024, idadi ya tisa kwa ukubwa duniani kwa mujibu wa takwimu zake, pamoja na mbuzi milioni 28.6 na kondoo milioni 9.52221. Wizara ya Mifugo na Uvuvi inaripoti ng'ombe milioni 40.6 kwa mwaka 2025, idadi inayoongezeka kwa kiasi kilekile cha ng'ombe 1,328,246 kila mwaka kuanzia mwaka 2021 hadi 2025, ikianzia ng'ombe milioni 33.9 waliohesabiwa katika Sensa ya Kilimo ya 2019/2023. Uzalishaji wa maziwa ulifikia lita bilioni 4.22 mwaka 2025/26 hadi Aprili 2026, ambapo asilimia 67 ulitoka kwa ng'ombe wa asili, na uzalishaji wa nyama ulifikia tani milioni 1.1023.
Wizara ya Mifugo na Uvuvi, ambayo majukumu yake yanahusu Tanzania Bara, inaripoti uzalishaji wa uvuvi wa asili wa tani 519,454 mwaka 2025 na ufugaji wa samaki wa tani 58,868, ikilinganishwa na tani 16,288 mwaka 201824. Mauzo nje ya minofu ya samaki yalikuwa dola za Marekani milioni 88.3 mwaka 202525.
Jamhuri ya Muungano, idadi ya mifugo (milioni), 2010–2024 (FAOSTAT)
Chanzo: FAOSTAT · MLF budget speech 2026/27 · World Bank WDI — Idadi ya mifugo kwa mujibu wa FAOSTAT. Wizara ya Mifugo na Uvuvi inaripoti ng'ombe milioni 40.6 kwa mwaka 2025, takwimu inayoongezeka kwa idadi ile ile ya ng'ombe 1,328,246 kila mwaka kuanzia 2021 hadi 2025, ikianzia ng'ombe milioni 33.9 waliohesabiwa katika sensa ya 2019/2023. Takwimu za FAOSTAT na za Wizara kuhusu nguruwe na kuku zinatofautiana kwa kiasi kikubwa na hazijaoneshwa. Fahirisi ya uzalishaji wa mifugo ya Benki ya Dunia ilifikia 187.7 mwaka 2024 (2014–2016 = 100)26.
Jamhuri ya Muungano, tani elfu, 2010–2024 (FAOSTAT)
Chanzo: FAOSTAT · MLF budget speech 2026/27 — Wizara ya Mifugo na Uvuvi inaripoti uzalishaji wa maziwa wa lita bilioni 4.22 na uzalishaji wa nyama wa tani milioni 1.10 kwa mwaka 2025/26 (hadi Aprili 2026).
Takwimu za Wizara ya Mifugo na Uvuvi (mamlaka ya Tanzania Bara), tani elfu, 2018–2025
Chanzo: MLF fisheries statistics — Jedwali la takwimu muhimu za sekta ya uvuvi na ukuzaji viumbe maji. Jedwali halielezi eneo linalohusika, na mamlaka ya Wizara yanahusu Tanzania Bara, hivyo mfululizo wa mwani si takwimu ya Zanzibar. Uzalishaji wa mwani wa Zanzibar (tani 20,075 mwaka 2025) huripotiwa kando na OCGS17.
3.4
Biashara
Ramani inaonesha masoko ambako bidhaa za kilimo na chakula za Tanzania zinauzwa na nchi zinakotoka bidhaa zinazoagizwa. Mwaka 2025 Tanzania iliripoti mauzo nje ya bidhaa za kilimo na chakula ya dola za Marekani milioni 3,155.7 na uagizaji wa dola milioni 1,370.627. India ilinunua bidhaa za dola milioni 509.2, hasa korosho na mazao jamii ya mikunde, Ubelgiji dola milioni 309.8, hasa tumbaku, na China dola milioni 258.3, hasa ufuta na mbegu nyingine za mafuta27. Nchi wanachama wa Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) zilinunua asilimia 17.0 ya mauzo nje na nchi 27 za Umoja wa Ulaya asilimia 22.7 (ukokotoaji wetu)27. Uagizaji uliongozwa na nafaka (dola milioni 450.2, hasa kutoka Shirikisho la Urusi na Australia), mafuta ya kula kutoka Malaysia na Indonesia, pamoja na sukari27.
Mauzo nje yaliongezeka kutoka dola za Marekani milioni 1,568.6 mwaka 2019 hadi dola milioni 3,228.5 mwaka 2024, kabla ya kupungua kidogo hadi dola milioni 3,155.7 mwaka 202528. Mauzo nje ya tumbaku yaliongezeka kutoka dola milioni 127.5 mwaka 2021 hadi dola milioni 561.1 mwaka 2025, na ya kahawa kutoka dola milioni 171.5 hadi dola milioni 373.325. Mauzo nje ya nafaka yalifikia dola milioni 231.0 mwaka 2025, karibu yote yakielekezwa nchi jirani, ambapo mahindi yalikuwa dola milioni 143.6, hasa kwenda Kenya, Zambia na Malawi2527. Uagizaji wa sukari ulikuwa kati ya dola milioni 79.3 mwaka 2019 na dola milioni 403.3 mwaka 2024, na ulikuwa dola milioni 184.4 mwaka 202525.
Mauzo nje na uagizaji wa sura za HS 01–24 kwa nchi mshirika, US$ milioni (UN Comtrade, kama zilivyoripotiwa na Tanzania)
Chanzo: UN Comtrade — Sura za HS 01–24 (wanyama hai hadi tumbaku). Pamba ghafi (sura ya HS 52) haijajumuishwa. Thamani za washirika ni kama zilivyoripotiwa na Tanzania, na mwaka 2025 ndio mwaka kamili wa karibuni zaidi ulioripotiwa kwa UN Comtrade. Maeneo madogo yasiyo na umbo kwenye ramani ya dunia ya kipimo 1:110m yanaonekana katika orodha ya nafasi pekee.
Masoko ya mauzo nje ya bidhaa za kilimo na chakula
Sehemu ya mauzo nje ya bidhaa za kilimo na chakula (HS 01–24), 2025
Umoja wa Ulaya (nchi 27) · 22.7 %Jumuiya ya Afrika Mashariki · 17 %Nchi nyingine duniani · 60.3 %
Chanzo: UN Comtrade — Ukokotoaji wetu kutokana na takwimu za UN Comtrade kwa mshirika. India peke yake ilinunua asilimia 16.1, na kundi la nchi nyingine duniani linajumuisha China (8.2%) na Vietnam (6.0%).
Sura za HS 01–24, US$ milioni, 2015–2025 (UN Comtrade, kama zilivyoripotiwa na Tanzania)
Chanzo: UN Comtrade · World Bank WDI — Jumla ya sura za HS 01–24 ni ukokotoaji wetu. Kwa mujibu wa takwimu za Benki ya Dunia, chakula kilichangia asilimia 31.0 ya mauzo nje ya bidhaa mwaka 202529. Rekodi ya mauzo nje ya mwaka 2018 katika UN Comtrade haijakamilika (dola za Marekani milioni 850.5, ikiwa karibu haina mbogamboga wala kokwa) na haijaoneshwa. Pamba ghafi (sura ya HS 52) haijajumuishwa.
Mauzo nje kwa kichwa cha HS, US$ milioni, 2015–2025 (UN Comtrade)
Chanzo: UN Comtrade — Kama zilivyoripotiwa na Tanzania. Mwaka 2018 umeachwa kwa kuwa rekodi yake haijakamilika. Kichwa 0801 kinajumuisha pia nazi na kokwa za Brazil, na mwaka 2025 sehemu kubwa yake ilinunuliwa na India (dola za Marekani milioni 202.8) na Vietnam (dola milioni 183.6).
Mauzo nje ya bidhaa za kilimo na chakula kwa sura ya HS, 2025, US$ milioni (10 bora)
Chanzo: UN Comtrade — Kama zilivyoripotiwa na Tanzania kwa UN Comtrade. Sura ya 07 inajumuisha mikunde mikavu (dola za Marekani milioni 301.5).
Uagizaji wa bidhaa za kilimo na chakula kwa sura ya HS, 2025, US$ milioni (10 bora)
Chanzo: UN Comtrade — Nafaka zilizoagizwa kutoka nje zilitoka hasa Shirikisho la Urusi (dola za Marekani milioni 177.6), Australia (dola milioni 98.1) na Zambia (dola milioni 46.4), na mafuta yaliyoagizwa kutoka nje yalitoka hasa Malaysia (dola milioni 147.5).
Washirika wakuu wa biashara ya bidhaa za kilimo na chakula, 2025
| Nafasi | Mshirika wa mauzo nje | US$ milioni | Sehemu (%) | Mshirika wa uagizaji | US$ milioni | Sehemu (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | India | 509.2 | 16.1 | Shirikisho la Urusi | 178.5 | 13.0 |
| 2 | Ubelgiji | 309.8 | 9.8 | Malaysia | 147.8 | 10.8 |
| 3 | China | 258.3 | 8.2 | Kenya | 115.1 | 8.4 |
| 4 | Vietnam | 190.5 | 6.0 | India | 99.3 | 7.2 |
| 5 | Kenya | 188.5 | 6.0 | Australia | 98.8 | 7.2 |
| 6 | Uholanzi | 132.8 | 4.2 | Zambia | 81.0 | 5.9 |
| 7 | Umoja wa Falme za Kiarabu | 125.0 | 4.0 | Saudi Arabia | 73.5 | 5.4 |
| 8 | Rwanda | 118.5 | 3.8 | Afrika Kusini | 72.7 | 5.3 |
| 9 | Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo | 112.7 | 3.6 | Indonesia | 45.4 | 3.3 |
| 10 | Japani | 109.8 | 3.5 | Marekani | 30.1 | 2.2 |
Chanzo: UN Comtrade — Sura za HS 01–24, kama zilivyoripotiwa na Tanzania. Asilimia ni ukokotoaji wetu.
3.5
Bei
Bei za jumla za mahindi hufuata mzunguko wa mavuno. Wastani wa kitaifa ulifikia shilingi 119,276 kwa kilo 100 mwezi Machi 2023, ukashuka hadi shilingi 61,685 mwezi Juni 2024, na ulikuwa shilingi 75,386 mwezi Agosti 202630. Bei ya mchele ilifikia kiwango cha juu zaidi cha shilingi 297,373 kwa kilo 100 mwezi Machi 202331. Mfumuko wa bei za chakula Tanzania Bara uliongezeka hadi asilimia 7.7 mwezi Agosti 2025 na kupungua hadi asilimia 3.9 mwezi Septemba 2026, wakati mfumuko wa bei wa jumla ulikuwa asilimia 4.33233. Wastani wa mfumuko wa bei kwa mwaka ulikuwa asilimia 3.3 mwaka 202534.
Wastani wa kitaifa, TSh kwa kilo 100, kila mwezi, Januari 2015 – Agosti 2026
Chanzo: FAO FPMA — Zana ya FPMA ya FAO GIEWS, bei za kawaida (nominal) ambazo FAO huzichukua kutoka WFP VAM. Takwimu za Septemba na Desemba 2023 hazipo. Bei ya mahindi ilifikia kiwango cha juu zaidi cha shilingi 119,276 kwa kilo 100 mwezi Machi 2023 na ilikuwa shilingi 75,386 mwezi Agosti 2026.
Tanzania Bara, mabadiliko ya % ikilinganishwa na mwezi kama huo mwaka uliopita, Januari 2024 – Septemba 2026
Chanzo: NBS — Jedwali la muhtasari la NBS la fahirisi ya bei za walaji, toleo la Septemba 2026. Mfumuko wa bei za chakula ulifikia kiwango cha juu zaidi cha asilimia 7.7 mwezi Agosti 2025 na ulikuwa asilimia 3.9 mwezi Septemba 2026.
Tanzania Bara, Fahirisi ya Taifa ya Bei za Walaji, mabadiliko ya %, 2011–2025
Chanzo: NBS · World Bank WDI — Statistical Abstract 2025, Jedwali 15.3, mfululizo uliorekebishwa wenye kizio 2020 = 100.
Vyanzo vilivyorejelewa katika ukurasa huu
- Hotuba ya Waziri wa Kilimo kuhusu Makadirio ya Mapato na Matumizi 2026/2027 (budget speech, PDF), section 2.2 and Table 1 food crop production 2024/2025 season — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
- Hotuba ya Waziri wa Kilimo Chakula na Ushirika, Makadirio 2015/2016 (budget speech, PDF) — Ministry of Agriculture, Food Security and Cooperatives, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
- FAOSTAT Crops and livestock products (QCL), bulk download All Data (Normalized), release dated 23 Dec 2025, United Republic of Tanzania (area code 215), element Production, food crops 2010-2024, CSV in ZIP — Food and Agriculture Organization of the United Nationskimethibitishwa
- GIEWS Country Brief, United Republic of Tanzania, reference date 10 July 2026 (PDF) — Food and Agriculture Organization of the United Nations, GIEWSkimethibitishwa
- World Development Indicators – Cereal yield (kg per hectare) and land under cereal production (hectares), AG.YLD.CREL.KG, AG.LND.CREL.HA (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
- Hotuba ya Waziri wa Kilimo Mifugo na Uvuvi, Makadirio 2016/2017 (budget speech, PDF) — Ministry of Agriculture, Livestock and Fisheries, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
- Hotuba ya Waziri wa Kilimo, Makadirio 2018/2019 (budget speech, May 2018, PDF) — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
- Hotuba ya Waziri wa Kilimo, Makadirio 2023/2024 (budget speech, PDF), section 2.1, Tables 1, 10, 11, 12 — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
- Muhtasari wa Hotuba ya Waziri wa Kilimo, Makadirio 2021/2022 (summary budget speech, PDF) — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
- Hotuba ya Waziri wa Kilimo, Makadirio 2024/2025 (budget speech, PDF), section 2.2 and Tables 1-5 — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
- Hotuba ya Waziri wa Kilimo, Makadirio 2025/2026 (budget speech, May 2025, PDF), section 2.2 and Tables 1-3 — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
- Hotuba ya Waziri wa Kilimo Mifugo na Uvuvi, Makadirio 2017/2018 (budget speech, May 2017, PDF) — Ministry of Agriculture, Livestock and Fisheries, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
- FAOSTAT QCL bulk download (release 23 Dec 2025), United Republic of Tanzania, element Area harvested 2010-2024, CSV in ZIP — Food and Agriculture Organization of the United Nationskimethibitishwa
- Budget speech 2026/2027 (PDF), Tables 2, 3, 4 and 5, traditional export crops 2025/2026, horticulture and oil crops 2024/2025 — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
- Final report for the green leaf tobacco procurement, crop season 2024/2025 (PDF) — Tanzania Tobacco Boardkimethibitishwa
- Mkonge Magazine 2024-2025 (PDF) — Tanzania Sisal Board (Bodi ya Mkonge Tanzania)kimethibitishwa
- Zanzibar Statistical Abstract 2025 (uploaded 24 May 2026, PDF), Tables E.3.3, F.1.4, F.1.5 — Office of the Chief Government Statistician, Zanzibarkimethibitishwa
- FAOSTAT Crops and livestock products (QCL), bulk download All Data (Normalized), release dated 23 Dec 2025, United Republic of Tanzania, element Production, cash and oil crops 2010-2024, CSV in ZIP — Food and Agriculture Organization of the United Nationskimethibitishwa
- Takwimu za uzalishaji pamba (cotton production statistics service page) — Tanzania Cotton Board (Bodi ya Pamba)ukurasa umethibitishwa
- Hotuba ya Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Kilimo, Umwagiliaji, Maliasili na Mifugo 2023/2024 (Zanzibar House of Representatives, PDF) — Ministry of Agriculture, Irrigation, Natural Resources and Livestock, Revolutionary Government of Zanzibarkimethibitishwa
- FAOSTAT QCL bulk download (release 23 Dec 2025), all-country Production 2024, used for own calculation of world production ranks — Food and Agriculture Organization of the United Nationskimethibitishwa
- FAOSTAT QCL bulk download (release 23 Dec 2025), United Republic of Tanzania, live animal stocks and livestock primary production 2010-2024, CSV in ZIP — Food and Agriculture Organization of the United Nationskimethibitishwa
- Hotuba ya Waziri wa Mifugo na Uvuvi, Mpango na Makadirio 2026/2027 (budget speech, PDF), paras 13-16 and Kiambatisho 1A, 2, 7A — Ministry of Livestock and Fisheries, United Republic of Tanzania (Wizara ya Mifugo na Uvuvi)kimethibitishwa
- Mwenendo wa Takwimu Muhimu za Sekta ya Uvuvi na Ukuzaji Viumbe Maji 2018-2025 (key fisheries and aquaculture statistics table, PDF) — Ministry of Livestock and Fisheries, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
- UN Comtrade – Tanzania, exports of selected HS headings (0801 nuts incl. cashew, 0901 coffee, 2401 tobacco, 1207 oilseeds incl. sesame, 0713 pulses, 1006 rice, 1005 maize, 5201 cotton), world partner, 2015–2025 (public preview API, JSON) — United Nations Statistics Divisionkimethibitishwa
- World Development Indicators – Food, crop and livestock production indices (2014–2016 = 100), AG.PRD.FOOD.XD, AG.PRD.CROP.XD, AG.PRD.LVSK.XD (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
- UN Comtrade – Tanzania, agri-food trade (HS chapters 01–24) by partner, 2025 (public preview API, JSON) — United Nations Statistics Divisionkimethibitishwa
- UN Comtrade – Tanzania, agri-food trade by HS chapter (01–24), world partner, 2015–2025 (public preview API, JSON) — United Nations Statistics Divisionkimethibitishwa
- World Development Indicators – Food exports and food imports (% of merchandise exports/imports) and ores and metals exports (% of merchandise exports), TX.VAL.FOOD.ZS.UN, TM.VAL.FOOD.ZS.UN, TX.VAL.MMTL.ZS.UN (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
- FPMA Tool domestic price series, Tanzania, national average wholesale maize, TZS per 100 kg, monthly 2006-2026 (API JSON, source Various via WFP VAM) — Food and Agriculture Organization of the United Nations, GIEWS FPMAkimethibitishwa
- FPMA Tool domestic price series, Tanzania, national average wholesale rice, TZS per 100 kg, monthly (API JSON, source Various via WFP VAM) — Food and Agriculture Organization of the United Nations, GIEWS FPMAkimethibitishwa
- CPI Summary workbook, September 2026 (XLS, rebased NCPI series 2021-2026) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
- Press release, National Consumer Price Index for September 2026 (PDF, 8 Oct 2026) — National Bureau of Statistics, Tanzaniakimethibitishwa
- Statistical Abstract 2025 (PDF, September 2026) — National Bureau of Statistics, Tanzania and Ministry of Financekimethibitishwa
- FPMA Tool domestic price series, Tanzania, national average wholesale beans, TZS per 100 kg, monthly (API JSON, source Various via WFP VAM) — Food and Agriculture Organization of the United Nations, GIEWS FPMAkimethibitishwa
- NBS statistics topic page: Consumer Price Index 2026 (monthly releases) — National Bureau of Statistics, Tanzaniaukurasa umethibitishwa
- World Development Indicators – Inflation, consumer prices (annual %), FP.CPI.TOTL.ZG (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
ⓘ
Maudhui yaliyoandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri: Ukurasa huu uliandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri. (mapitio ya mwisho: Oktoba 2026) Licha ya mapitio haya, huenda bado kuna makosa au takwimu zilizopitwa na wakati, hivyo tafadhali hakiki takwimu muhimu kwa kuzilinganisha na vyanzo vya msingi vilivyounganishwa kabla ya kuzitegemea. Hakuna maudhui yoyote katika ukurasa huu yanayopaswa kuchukuliwa kuwa ushauri wa uwekezaji, wa kisheria au wa kifedha.
Kwa maelezo zaidi na maoni, tafadhali wasiliana na serkan.veziroglu@prosperaimpact.com.