Prospera Impact, for people & planetAgFin AtlasWasifu wa nchi kuhusu kilimo na fedha za kilimo
4/9Sehemu za wasifuMinyororo ya thamani na taasisi za masoko
1Muhtasari2Uchumi na muundo wa kilimo3Uzalishaji, biashara na bei4Minyororo ya thamani na taasisi za masoko5Tabianchi na uendelevu6Fedha za kilimo7Fedha endelevu na udhibiti wa fedha za kijani8Sera na sheria9Taasisi na programu▤Takwimu (data pekee)✓Vyanzo na uthibitishaji
Tanzania · Sehemu ya 4 kati ya 9

Minyororo ya thamani na taasisi za masoko

Serikali huathiri masoko ya kilimo kupitia ruzuku ya pembejeo, Wakala wa Taifa wa Hifadhi ya Chakula (NFRA), bodi za mazao na uuzaji wa mazao ya biashara kupitia stakabadhi za ghala na minada ya soko la bidhaa. Tanzania Bara, bajeti iliyoidhinishwa ya Wizara ya Kilimo iliongezeka kutoka shilingi bilioni 229.8 mwaka 2020/21 hadi shilingi bilioni 1,193.0 mwaka 2025/26, na upatikanaji wa mbolea uliongezeka kutoka tani 560,551 mwaka 2021/22 hadi tani 1,254,203 mwaka 2025/26 (hadi Machi 2026) baada ya ruzuku ya mbolea kwa mazao yote kuanza mwaka 2022/23.

4.1

Matumizi ya Serikali na msaada wa pembejeo

Bajeti iliyoidhinishwa ya Wizara ya Kilimo ya Tanzania Bara, ikijumuisha Tume ya Taifa ya Umwagiliaji na Tume ya Maendeleo ya Ushirika, iliongezeka kutoka shilingi bilioni 229.8 mwaka 2020/21 hadi shilingi bilioni 1,249.0 mwaka 2024/25 na shilingi bilioni 1,193.0 mwaka 2025/26, takriban dola za Marekani milioni 458 kwa kiwango cha Benki Kuu ya Tanzania cha mwishoni mwa Juni 2025 cha shilingi 2,604.6 kwa dola moja, ambacho ni kiwango cha mwanzoni mwa mwaka wa fedha (ukokotoaji wetu)1234. Fedha zinazotolewa huchelewa ikilinganishwa na mgao wa bajeti, kwani asilimia 42.8 ya bajeti ya mwaka 2025/26 ilikuwa imetolewa hadi Machi 20263. Wizara iliomba shilingi bilioni 1,106.0 kwa mwaka 2026/273.

Ruzuku ya mbolea kwa mazao yote ilianza Tanzania Bara mwaka 2022/23. Wakulima hujisajili katika mfumo wa kielektroniki unaoendeshwa na Mamlaka ya Udhibiti wa Mbolea Tanzania (TFRA), na idadi ya waliosajiliwa iliongezeka kutoka milioni 3.05 hadi Aprili 2023 hadi milioni 5.43 hadi Machi 202656. Mbolea ya ruzuku ilifikia tani 674,686 mwaka 2025/26 hadi Machi 2026, ambapo wakulima walikuwa wamelipa shilingi bilioni 929.2 na Serikali shilingi bilioni 281.6 ya thamani yake6. Wizara inaripoti kuwa matumizi ya virutubisho vya mbolea yaliongezeka kutoka kilo 19 kwa hekta mwaka 2021/22 hadi kilo 27 mwaka 2025/26, ikilinganishwa na lengo la CAADP la kilo 506. FAO inaeleza kuwa takriban asilimia 95 ya mahitaji ya mbolea huagizwa kutoka nje7.

Programu ya “Jenga Kesho Iliyo Bora” (Building a Better Tomorrow, BBT), iliyozinduliwa mwezi Machi 2023, inalenga kuwaingiza vijana na wanawake katika kilimo cha kibiashara kupitia mashamba ya pamoja (block farms), upatikanaji wa fedha, huduma za ugani na umwagiliaji89. Hadi Aprili 2024 Wizara ilikuwa imepata ekari 340,465 kwa ajili ya mashamba ya pamoja na kuwapatia mafunzo na ardhi vijana na wanawake 268, na hadi Machi 2026 ilikuwa imechimba visima 345 vinavyomwagilia hekta 6,052, ikilinganishwa na mpango wa visima 500 kwa hekta 30,393810. Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB) ilirekodi ahadi za dola za Marekani milioni 123.6 kwa mradi wa BBT wa biashara za kilimo kwa vijana, ambapo dola milioni 2.1 zilikuwa zimetumika11.

Bajeti iliyoidhinishwa ya Wizara ya Kilimo
Mafungu 43, 05 na 24, TSh bilioni, miaka ya fedha 2020/21–2025/26
Chanzo: MoA budget speech 2021/22 (summary) · MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 — Mgao ulioidhinishwa kama ulivyoripotiwa katika hotuba ya bajeti ya mwaka unaofuata, si matumizi halisi. Takwimu iliyoidhinishwa ya mwaka 2021/22 haikupatikana. Fedha zilizotolewa zilikuwa asilimia 53.2 ya bajeti ya mwaka 2024/25 hadi Aprili 2025 na asilimia 42.8 ya bajeti ya mwaka 2025/26 hadi Machi 2026. Fungu 05 ni Tume ya Taifa ya Umwagiliaji na Fungu 24 ni Tume ya Maendeleo ya Ushirika.
Upatikanaji wa mbolea na usambazaji wa mbolea ya ruzuku
Tanzania Bara, tani elfu, misimu 2020/21–2025/26, hadi tarehe ya mwisho ya takwimu za kila hotuba ya bajeti
Chanzo: MoA budget speech 2021/22 (summary) · MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 — Takwimu za sehemu ya mwaka hadi Aprili (Mei kwa mwaka 2020/21 na Machi kwa mwaka 2025/26), si jumla ya msimu mzima. Mpango wa ruzuku kwa mazao yote ulianza mwaka 2022/23. Upatikanaji unajumuisha uagizaji, uzalishaji wa ndani na akiba iliyobaki kutoka msimu uliotangulia.
Ruzuku ya mbolea na wakulima waliosajiliwa
Ruzuku ya Serikali, TSh bilioni, na wakulima waliosajiliwa katika mfumo wa ruzuku ya pembejeo, milioni, 2022/23–2025/26
Chanzo: MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 — Thamani za sehemu ya mwaka hadi tarehe ya mwisho ya takwimu za kila hotuba ya bajeti. Usajili ni wa jumla limbikizi. Mwaka 2025/26 wakulima walilipa shilingi bilioni 929.2 na Serikali shilingi bilioni 281.6 ya thamani ya shilingi bilioni 1,210.7 ya mbolea ya ruzuku.
Matumizi ya mbolea kwa hekta
Kilo kwa hekta ya ardhi inayofaa kwa kilimo cha mazao, 2010–2024 (Benki ya Dunia, kutoka FAO)
Chanzo: World Bank WDI · MoA budget speech 2026/27 — Wizara ya Kilimo inaripoti matumizi ya virutubisho ya kilo 19 kwa hekta mwaka 2021/22 na kilo 27 kwa hekta mwaka 2025/26, ikilinganishwa na lengo la CAADP la kilo 50.
Bajeti ya Wizara ya Kilimo, iliyoidhinishwa na iliyotolewa
Mwaka wa fedhaJumla iliyoidhinishwa (TSh bilioni)ambapo maendeleo (TSh bilioni)Imetolewa hadiIliyotolewa (TSh bilioni)Sehemu iliyotolewa (%)
2020/21229.8150.1–––
2022/23751.1570.0Aprili 2023550.073.2
2023/24970.8767.8Aprili 2024522.253.8
2024/251,249.01,033.0Aprili 2025664.453.2
2025/261,193.0961.7Machi 2026532.542.8
2026/27 (maombi)1,106.0––––
Chanzo: MoA budget speech 2021/22 (summary) · MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 · BoT — Mafungu 43 (Wizara), 05 (Tume ya Taifa ya Umwagiliaji) na 24 (Tume ya Maendeleo ya Ushirika). Fedha zilizotolewa ni za sehemu ya mwaka na si matokeo ya mwisho wa mwaka, ambayo hayakupatikana. Bajeti iliyoidhinishwa ya mwaka 2025/26 ya shilingi bilioni 1,193.0 ni takriban dola za Marekani milioni 458 kwa kiwango cha mwishoni mwa Juni 2025 cha shilingi 2,604.6 kwa dola, kiwango cha mwanzoni mwa mwaka wa fedha (ukokotoaji wetu)4. Maombi ya mwaka 2026/27 ya shilingi bilioni 1,106.0 ni takriban dola milioni 419 kwa kiwango cha mwishoni mwa Agosti 2026 cha shilingi 2,639.9 kwa dola (ukokotoaji wetu)13.
Mpango wa ruzuku ya mbolea
MsimuMbolea iliyopatikana (t)Uzalishaji wa ndani (t)Mbolea ya ruzuku iliyosambazwa (t)Ruzuku ya Serikali (TSh bilioni)Wakulima waliosajiliwaHadi tarehe
2022/23819,44275,399449,795–3,050,621Aprili 2023
2023/241,052,218114,223471,840136.53,910,556Aprili 2024
2024/251,213,729158,628542,096182.14,522,011Aprili 2025
2025/261,254,203150,686674,686281.65,433,147Machi 2026
Chanzo: MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 · MoA — Tanzania Bara, thamani hadi tarehe ya mwisho ya takwimu za kila hotuba ya bajeti. Ruzuku ya mwaka 2023/24 inajumuisha shilingi bilioni 13.7 kwa tani 92,134.65 za mbolea ya tumbaku. Wakulima 801,776 walinufaika mwaka 2022/23. Ripoti ya mwaka ya Wizara ya mwaka 2023/24 inaonesha tani 515,848 za mbolea ya ruzuku zilizopokelewa na wakulima katika msimu mzima, ikilinganishwa na tani 471,840 hadi Aprili 2024 katika jedwali14. Hotuba ya mwaka 2026/27 pia inaonesha upatikanaji wa mwaka mzima wa tani 1,098,990 kwa mwaka 2025/26, takwimu inayotofautiana na ile ya Machi 2026 katika hotuba hiyo hiyo.
4.2

Hifadhi ya chakula na uuzaji wa nafaka

Wakala wa Taifa wa Hifadhi ya Chakula (NFRA), wakala tendaji wa Serikali unaofanya kazi tangu tarehe 1 Julai 2008, unasimamia hifadhi ya taifa ya chakula na hununua nafaka kutoka kwa wakulima kupitia vituo vya ununuzi, mawakala, vikundi vya wakulima na mikataba ya mauzo ya baadaye151617. Katika mwaka 2024/25 NFRA ilinunua tani 444,441 hadi Aprili 2025, ikilipa wastani wa shilingi 700 kwa kilo ya mahindi, na Wizara inaripoti kuwa hifadhi ya chakula ilifikia tani 776,000, kiasi ambacho hotuba hiyo hiyo inakitaja pia kuwa uwezo wa kuhifadhi wa NFRA katika mwaka 2024/252. Katika mwaka huo huo NFRA iliuza tani 195,000 kwa Zambia, tani 10,904 kwa Malawi na tani 35,000 kwa Shirika la Mpango wa Chakula Duniani (WFP) kwa dola za Marekani milioni 89.32. Katika mwaka 2025/26 ilikuwa imenunua tani 135,290 hadi Machi 2026 na ilikuwa na akiba ya tani 553,07710. Bodi ya Nafaka na Mazao Mchanganyiko (CPB), iliyoanzishwa kwa Sheria ya mwaka 2009, hufanya biashara na usindikaji wa nafaka, na Mamlaka ya Udhibiti wa Nafaka na Mazao Mchanganyiko (COPRA) hudhibiti sekta hiyo1819.

Uchambuzi wa IPC wa Aprili 2026 kwa wilaya 30 za vijijini zilizo hatarini ulikadiria kuwa takriban watu 507,000 wangekuwa katika hali ya uhaba mkubwa wa chakula kati ya Juni 2026 na Januari 2027, sawa na asilimia 5 ya watu waliojumuishwa katika uchambuzi7. Kiwango cha utapiamlo kilikuwa asilimia 19.1 mwaka 2024 kwa mujibu wa makadirio ya FAO yaliyochapishwa na Benki ya Dunia20.

Ununuzi na akiba ya Wakala wa Taifa wa Hifadhi ya Chakula (NFRA)
Tani elfu, hadi tarehe ya mwisho ya takwimu za kila hotuba ya bajeti, 2014/15–2025/26
Chanzo: MAFC budget speech 2015/16 · MALF budget speech 2016/17 · MALF budget speech 2017/18 · MoA budget speech 2018/19 · MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 — Takwimu za sehemu ya mwaka zilizoripotiwa katika hotuba za bajeti za Wizara ya Kilimo. NFRA haichapishi takwimu zake yenyewe za ununuzi17. Thamani za miaka 2018/19 hadi 2021/22 hazikupatikana.
Wakala wa Taifa wa Hifadhi ya Chakula (NFRA), ununuzi na mauzo
MwakaLengo la ununuzi (t)Iliyonunuliwa (t)Akiba (t)Hadi tareheMaelezo
2016/17100,00062,09986,44430 Mac 2017Mahindi
2022/23–18,294159,870Apr 2023Mahindi na mtama
2023/24–294,069337,673Apr 2024–
2024/251,150,000444,441776,000Apr 2025Mahindi tani 407,727 kwa shilingi 700 kwa kilo, mpunga tani 28,511 kwa shilingi 900 kwa kilo
2025/261,140,000135,290553,077Mac 2026Tani 95,873 ziliuzwa
Chanzo: MALF budget speech 2016/17 · MALF budget speech 2017/18 · MoA budget speech 2023/24 · MoA budget speech 2024/25 · MoA budget speech 2025/26 · MoA budget speech 2026/27 — Thamani za sehemu ya mwaka kutoka hotuba za bajeti za Wizara ya Kilimo. Akiba ya tani 776,000 ya mwaka 2024/25 ni hifadhi iliyoripotiwa katika hotuba ya mwaka 2025/26, ambayo inatoa takwimu hiyo hiyo kwa uwezo wa kuhifadhi wa NFRA. Mwaka 2024/25 NFRA iliuza tani 195,000 kwa Zambia, tani 10,904 kwa Malawi na tani 35,000 kwa WFP kwa dola za Marekani milioni 89.32.
4.3

Stakabadhi za ghala, soko la bidhaa na vyama vya ushirika

Sheria ya Stakabadhi za Ghala ya mwaka 2005, iliyorekebishwa mwaka 2015 ili kutambua stakabadhi za kielektroniki, ilianzisha Bodi ya Usimamizi wa Stakabadhi za Ghala (WRRB), iliyo chini ya Wizara ya Viwanda na Biashara252627. Mazao ya biashara kama korosho, ufuta, kahawa, kakao na mbaazi yaliuzwa kupitia stakabadhi za ghala na minada ya kidijitali mwaka 2025/26. Katika msimu huo kilo bilioni 1.12 za mazao tisa zenye thamani ya shilingi trilioni 2.68 ziliuzwa kwa njia hii, ikiwa ni ongezeko la asilimia 43.6 kwa uzito ikilinganishwa na mwaka 2024/25, na wakulima walipokea shilingi trilioni 2.3028. Benki Kuu ya Tanzania, ikitumia takwimu za TCDC, inaripoti maghala 566 na wakulima milioni 3.16 walionufaika na mfumo huo mwaka 202529.

Soko la Bidhaa Tanzania (TMX), linalosimamiwa na Mamlaka ya Masoko ya Mitaji na Dhamana (CMSA) chini ya Sheria ya Masoko ya Bidhaa ya mwaka 2015, limekuwa likifanya kazi tangu mwaka 20183031. Biashara yake iliongezeka kutoka ufuta wa shilingi bilioni 37.7 na korosho za shilingi bilioni 42.5 mwaka 2020 hadi shilingi bilioni 535.7 na shilingi bilioni 1,462.3 mtawalia mwaka 202432. Msimu wa mbaazi wa 2026/27 ulifunguliwa katika mkoa wa Simiyu kwa bei ya wastani ya shilingi 1,572 kwa kilo katika minada minne ya kwanza, asilimia 21.25 juu ya msimu uliopita33. Sheria ya Vyama vya Ushirika ya mwaka 2013 ilianzisha Tume ya Maendeleo ya Ushirika Tanzania (TCDC) ili kusajili na kusimamia vyama hivyo3435.

Kutoka shambani hadi kuuza nje kupitia stakabadhi za ghala
Korosho ghafi, 2024 na 2025
Mkulima
tani 528,264korosho ghafi, 2024/25
msimu wa masoko36
Ghala
566maghala katika mfumo wa stakabadhi (2025)
29
Mnada wa TMX
tani 406,433korosho zilizouzwa (2024)
zenye thamani ya shilingi bilioni 1,462.332
Mauzo nje
US$ milioni 429.8kokwa, zikiwemo korosho (2025)
India na Vietnam37
Chanzo: MoA budget speech 2025/26 · BoT AFIR · TMX · UN Comtrade
kilo bilioni 1.12
za mazao tisa zilizouzwa kupitia minada ya stakabadhi za ghala mwaka 2025/26, zenye thamani ya shilingi trilioni 2.6828
wakulima milioni 3.16
walionufaika na mfumo wa stakabadhi za ghala mwaka 2025 (takwimu za TCDC zilizoripotiwa na Benki Kuu ya Tanzania)29
TSh bilioni 1,462
ni thamani ya korosho ghafi zilizouzwa kupitia TMX mwaka 202432
Biashara katika Soko la Bidhaa Tanzania (TMX)
Thamani ya mauzo kwa aina ya bidhaa, 2024, TSh bilioni
Chanzo: TMX — Ukurasa wa takwimu za jumla wa TMX. Ukurasa hauelezi iwapo miaka ni ya kalenda au ni misimu ya mauzo. Mwaka 2024 TMX ilirekodi kilo milioni 406.4 za korosho ghafi na kilo milioni 145.9 za ufuta.
Soko la Bidhaa Tanzania (TMX), biashara kwa aina ya bidhaa
BidhaaMwakaKiwango cha bei (TSh/kg)Uzito (tani)Thamani (TSh bilioni)
Korosho (ghafi)20201,458–2,69819,86842.5
Korosho (ghafi)20241,810–4,195406,4331,462.3
Ufuta20201,641–2,42020,06837.7
Ufuta20242,222–4,850145,887535.7
Mbaazi20241,300–2,236100,082198.5
Kakao202410,190–29,5959,097195.6
Kahawa, robusta20243,510–6,55018,575101.4
Dengu20241,520–2,10021,50842.3
Chanzo: TMX — Ukurasa wa takwimu za jumla wa TMX, uzito umebadilishwa kutoka kilo (ukokotoaji wetu). Ukurasa hauelezi iwapo miaka ni ya kalenda au ni misimu.
4.4

Taasisi za masoko, takwimu na ushauri

Mamlaka ya Masoko ya Mitaji na Dhamana (CMSA)
Capital Markets and Securities Authority (CMSA)
CMSA ilianzishwa na Sheria ya Masoko ya Mitaji na Dhamana, Sura ya 79 na ilianza kazi katika mwaka wa fedha 1995/199638. Pia inadhibiti Soko la Bidhaa Tanzania30.
www.cmsa.go.tz
Soko la Bidhaa Tanzania (TMX)
Tanzania Mercantile Exchange (TMX)
TMX ni soko la bidhaa lililoanzishwa kwa ubia kati ya Serikali na sekta binafsi na linadhibitiwa na CMSA30. Limekuwa likifanya kazi tangu mwaka 2018 na linaendesha mfumo wa biashara wa mtandaoni pamoja na hifadhi kuu ya stakabadhi za ghala30.
www.tmx.co.tz
Bodi ya Usimamizi wa Stakabadhi za Ghala (WRRB)
Warehouse Receipts Regulatory Board (WRRB)
WRRB iko chini ya Wizara ya Viwanda na Biashara na ilianzishwa chini ya Sheria ya Stakabadhi za Ghala Na. 10 ya mwaka 2005 kama ilivyorekebishwa na Sheria Na. 3 ya mwaka 201539. Inadhibiti na kukuza mfumo wa stakabadhi za ghala ili kuwezesha upatikanaji wa mikopo na masoko ya mazao39.
www.wrrb.go.tz
Wakala wa Taifa wa Hifadhi ya Chakula (NFRA)
National Food Reserve Agency (NFRA)
NFRA ni wakala tendaji wa Serikali chini ya Wizara ya Kilimo ulioanza kazi tarehe 1 Julai 2008 kupitia Tangazo la Serikali (GN) Na. 81 la mwaka 200815. Hununua, huhifadhi na kutoa akiba ya chakula na huuza bidhaa za chakula ili kutuliza bei16.
www.nfra.go.tz
Bodi ya Nafaka na Mazao Mchanganyiko (CPB)
Cereals and Other Produce Board of Tanzania (CPB)
CPB hutekeleza majukumu ya kibiashara na ya uhamasishaji chini ya vifungu vya 6 na 7 vya Sheria ya Nafaka na Mazao Mchanganyiko Na. 19 ya mwaka 200940. Majukumu hayo ni pamoja na kununua na kuuza nafaka, kuagiza kutoka nje wakati wa upungufu, kuuza nje, pamoja na huduma za uhifadhi na usindikaji40.
www.cpb.go.tz
Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS)
National Bureau of Statistics (NBS)
NBS ilianzishwa tarehe 26 Machi 1999 kama wakala wa Serikali na ikawa ofisi ya umma inayojitegemea chini ya Sheria ya Takwimu Na. 9 ya mwaka 201541. Sheria hiyo ilipata ridhaa ya Rais tarehe 25 Aprili 2015 na ilianzisha Bodi ya Usimamizi wa Takwimu (Statistics Governing Board)42. NBS hukusanya, huzalisha na kusambaza takwimu rasmi na huratibu Mfumo wa Taifa wa Takwimu41.
www.nbs.go.tz
Ofisi ya Mtakwimu Mkuu wa Serikali Zanzibar (OCGS)
Office of the Chief Government Statistician, Zanzibar (OCGS)
OCGS huchapisha takwimu rasmi za Zanzibar, zikiwemo idadi ya watu 1,889,773 mwaka 2022 na ukuaji wa Pato la Taifa wa robo mwaka wa asilimia 6.9 katika robo ya pili ya mwaka 202643.
www.ocgs.go.tz
Mamlaka ya Hali ya Hewa Tanzania (TMA)
Tanzania Meteorological Authority (TMA)
TMA ilianzishwa na Sheria ya Mamlaka ya Hali ya Hewa Tanzania Na. 2 ya mwaka 2019 kupitia Tangazo la Serikali (GN) 459 la tarehe 14 Juni 201944. Sheria hiyo ilipata ridhaa ya Rais tarehe 13 Februari 2019 na ilifuta Sheria ya Hali ya Hewa, Sura ya 15745. Mamlaka hudhibiti na kutoa huduma za hali ya hewa na tabianchi na hutoa tahadhari za hali mbaya ya hewa kwa Jamhuri ya Muungano44.
www.meteo.go.tz
Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI)
Tanzania Agricultural Research Institute (TARI)
TARI ilianzishwa na Sheria Na. 10 ya mwaka 2016 kama taasisi yenye kiwango fulani cha kujitegemea chini ya Wizara ya Kilimo46. Hufanya, hudhibiti na kuratibu utafiti wa kilimo kupitia vituo 20 vya utafiti46.
www.tari.go.tz

Vyanzo vilivyorejelewa katika ukurasa huu

  1. Muhtasari wa Hotuba ya Waziri wa Kilimo, Makadirio 2021/2022 (summary budget speech, PDF) — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
  2. Budget speech 2025/2026 (PDF), sections 3.2, 4.1.3, 4.1.5 and 4.3.2, approved 2024/25 budget, fertiliser, registration and NFRA — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
  3. Budget speech 2026/2027 (PDF), sections 3.2 and 6.2, approved 2025/26 budget, releases to March 2026 and 2026/27 request — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
  4. Monthly Economic Review, June 2026 (English, PDF, published 2 July 2026), Table A10, end-of-period TZS/USD exchange rate — Bank of Tanzaniakimethibitishwa
  5. Budget speech 2023/2024 (PDF), sections 3.2-3.3, 4.3.4, 4.5, 7.2, approved 2022/23 budget, fertiliser and NFRA/CPB purchases — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
  6. Budget speech 2026/2027 (PDF), section 4.1.3-4.1.4, fertiliser subsidy and farmer registration 2025/2026 — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
  7. GIEWS Country Brief, United Republic of Tanzania, reference date 10 July 2026 (PDF) — Food and Agriculture Organization of the United Nations, GIEWSkimethibitishwa
  8. Budget speech 2024/2025 (PDF), sections 3.2, 4.1, 4.2, 4.3.2 and 6.2, approved 2023/24 budget, fertiliser, BBT, NFRA and 2024/25 request — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
  9. Hotuba ya Bajeti ya Wizara ya Kilimo kwa Mwaka wa Fedha 2025/2026 (Ministry of Agriculture budget speech FY 2025/26), PDF — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
  10. Budget speech 2026/2027 (PDF), sections 4.2 and 4.3.2, NFRA purchases and BBT programme 2025/2026 — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
  11. IATI activity 46002-P-TZ-AA0-039, Tanzania - Building a Better Tomorrow: Youth Agribusiness Initiative (BBT-YIA) — African Development Bank (IATI publication via d-portal)kimethibitishwa
  12. World Development Indicators – Fertilizer consumption (kilograms per hectare of arable land), AG.CON.FERT.ZS (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  13. Monthly Economic Review, September 2026 (English, PDF), Tables A1 and A10, TZS/USD exchange rates — Bank of Tanzaniakimethibitishwa
  14. Agriculture Annual Report 2023/2024 (second report since the launch of Agenda 10/30), PDF — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
  15. Institutions, Ministry Institutions page (English) — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
  16. Roles and Function page (English) — National Food Reserve Agencykimethibitishwa
  17. Procurement of food stocks (web page) — National Food Reserve Agency (Wakala wa Taifa wa Hifadhi ya Chakula)kimethibitishwa
  18. Historia na usuli (history and background page) — Cereals and Other Produce Board of Tanzania (Bodi ya Nafaka na Mazao Mchanganyiko)kimethibitishwa
  19. Who are we page (English) — Cereals and Other Produce Regulatory Authoritykimethibitishwa
  20. World Development Indicators – Prevalence of undernourishment (% of population), SN.ITK.DEFC.ZS (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  21. Hotuba ya Waziri wa Kilimo Chakula na Ushirika, Makadirio 2015/2016 (budget speech, PDF) — Ministry of Agriculture, Food Security and Cooperatives, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
  22. Hotuba ya Waziri wa Kilimo Mifugo na Uvuvi, Makadirio 2016/2017 (budget speech, PDF) — Ministry of Agriculture, Livestock and Fisheries, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
  23. Hotuba ya Waziri wa Kilimo Mifugo na Uvuvi, Makadirio 2017/2018 (budget speech, May 2017, PDF) — Ministry of Agriculture, Livestock and Fisheries, United Republic of Tanzaniakimethibitishwa
  24. Hotuba ya Waziri wa Kilimo, Makadirio 2018/2019 (budget speech, May 2018, PDF) — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
  25. Warehouse Receipts Act, 2005, Act No. 10 of 2005, gazetted copy PDF — Laws.Africa Commons (publication store for TanzLII)kimethibitishwa
  26. Warehouse Receipts (Amendment) Act, 2015, Act No. 3 of 2015, Act Supplement to the Gazette No. 22 Vol. 96 of 22 May 2015, PDF — Laws.Africa Commons (publication store for TanzLII)kimethibitishwa
  27. Karibu (about page) — Warehouse Receipts Regulatory Boardkimethibitishwa
  28. Sauti ya Stakabadhi newsletter, Issue 02, August 2026 (PDF) — Warehouse Receipts Regulatory Board (Bodi ya Usimamizi wa Stakabadhi za Ghala)kimethibitishwa
  29. Annual Financial Inclusion Report 2025 (PDF, July 2026) — Bank of Tanzaniakimethibitishwa
  30. TMX home page (English) — Tanzania Mercantile Exchangekimethibitishwa
  31. Commodity Exchanges Act, 2015, Act No. 19 of 2015, Act Supplement to the Gazette No. 38 Vol. 96 of 18 September 2015, PDF — Laws.Africa Commons (publication store for TanzLII)kimethibitishwa
  32. Market data, overall data by commodity (historical price, weight and value), web page — Tanzania Mercantile Exchangekimethibitishwa
  33. TMX home page with news items, October 2026 — Tanzania Mercantile Exchangekimethibitishwa
  34. Cooperative Societies Act, 2013, Act No. 6 of 2013, Act Supplement No. 10 to the Special Gazette No. 3 Vol. 94 of 31 December 2013, PDF — Laws.Africa Commons (publication store for TanzLII)kimethibitishwa
  35. Mandate, Role and Function page — Tanzania Cooperative Development Commissionkimethibitishwa
  36. Hotuba ya Waziri wa Kilimo, Makadirio 2025/2026 (budget speech, May 2025, PDF), section 2.2 and Tables 1-3 — Ministry of Agriculture, United Republic of Tanzania (Wizara ya Kilimo)kimethibitishwa
  37. UN Comtrade – Tanzania, exports of selected HS headings (0801 nuts incl. cashew, 0901 coffee, 2401 tobacco, 1207 oilseeds incl. sesame, 0713 pulses, 1006 rice, 1005 maize, 5201 cotton), world partner, 2015–2025 (public preview API, JSON) — United Nations Statistics Divisionkimethibitishwa
  38. Who We Are page (English) — Capital Markets and Securities Authoritykimethibitishwa
  39. History page (English) — Warehouse Receipts Regulatory Boardkimethibitishwa
  40. Historical background page and functions page (English) — Cereals and Other Produce Board of Tanzaniakimethibitishwa
  41. Historical Background page (English) — National Bureau of Statisticskimethibitishwa
  42. Statistics Act, 2015, Act No. 9 of 2015, Act Supplement to the Gazette No. 22 Vol. 96 of 22 May 2015, PDF — Laws.Africa Commons (publication store for TanzLII)kimethibitishwa
  43. OCGS home page — Office of the Chief Government Statistician, Zanzibarkimethibitishwa
  44. Background and core functions page (English) — Tanzania Meteorological Authoritykimethibitishwa
  45. Tanzania Meteorological Authority Act, 2019, Act No. 2 of 2019, Act Supplement to the Gazette No. 8 Vol. 100 of 22 February 2019, PDF — Laws.Africa Commons (publication store for TanzLII)kimethibitishwa
  46. Who we are page (English) — Tanzania Agricultural Research Institutekimethibitishwa
ⓘ
Maudhui yaliyoandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri: Ukurasa huu uliandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri. (mapitio ya mwisho: Oktoba 2026) Licha ya mapitio haya, huenda bado kuna makosa au takwimu zilizopitwa na wakati, hivyo tafadhali hakiki takwimu muhimu kwa kuzilinganisha na vyanzo vya msingi vilivyounganishwa kabla ya kuzitegemea. Hakuna maudhui yoyote katika ukurasa huu yanayopaswa kuchukuliwa kuwa ushauri wa uwekezaji, wa kisheria au wa kifedha.
© 2026 prosperaimpactCC BY-NC 4.0Vyanzo vyoteMipangilio ya vidakuziLinkedInImeandaliwa na

Kwa maelezo zaidi na maoni, tafadhali wasiliana na serkan.veziroglu@prosperaimpact.com.