Banki Kuu ya Kenya ilitoa mwongozo kwa benki kuhusu vihatarishi vya tabianchi mwezi Oktoba 2021, na mfumo wa uainishaji wa shughuli za fedha za kijani (green taxonomy), wenye kiambatisho kuhusu kilimo, misitu na uvuvi, mwezi Aprili 2025. Masoko ya kaboni yamekuwa na msingi wa kisheria tangu marekebisho ya mwaka 2023 ya Sheria ya Mabadiliko ya Tabianchi (Climate Change Act). Mfuko wa Kijani wa Tabianchi (GCF) uliorodhesha miradi 28 nchini Kenya mwezi Oktoba 2026, na mwezi Machi 2026 uliidhinisha dola za Marekani milioni 43.6 kupitia KCB kwa ajili ya mikopo inayohimili mabadiliko ya tabianchi kwa biashara ndogo na wakulima.
7.1
Kanuni na miongozo inayotumika
CBK Guidance on Climate-Related Risk Management (Mwongozo wa CBK kuhusu Usimamizi wa Vihatarishi Vinavyohusiana na Tabianchi) wa Oktoba 2021 unazitaka benki kujumuisha vihatarishi vya kifedha vinavyohusiana na tabianchi katika utawala, usimamizi wa vihatarishi na utoaji wa taarifa zao, na uliitaka kila benki kuwasilisha mpango wa utekelezaji ulioidhinishwa na Bodi yake kufikia tarehe 30 Juni 20221. Mwezi Aprili 2025 CBK ilichapisha Kenya Green Finance Taxonomy (mfumo wa uainishaji wa shughuli za fedha za kijani), unaobainisha shughuli za kijani kwa vigezo vya kiufundi vya uchujaji na unaojumuisha kiambatisho kuhusu kilimo, misitu na uvuvi, pamoja na Climate Risk Disclosure Framework (Mfumo wa Utoaji wa Taarifa za Vihatarishi vya Tabianchi) kwa benki23.
Katika soko la mitaji, Nairobi Securities Exchange (Soko la Hisa la Nairobi, NSE) ilifungua kitengo cha hatifungani za kijani (green bonds) mwaka 2020, ambapo Acorn Holdings iliorodhesha hatifungani ya kijani ya miaka mitano iliyotolewa mwezi Oktoba 20194. Sheria ya Mabadiliko ya Tabianchi (Marekebisho) [Climate Change (Amendment) Act] ya mwaka 2023 inadhibiti miradi ya soko la kaboni, ambayo inapaswa kugawana na jamii angalau asilimia 40 ya jumla ya mapato kwa miradi inayohusu ardhi na asilimia 25 kwa miradi mingine, na Climate Change (Carbon Markets) Regulations, 2024 (Kanuni za Mabadiliko ya Tabianchi (Masoko ya Kaboni), Tangazo la Kisheria Na. 84 la 2024, zinazotumika tangu tarehe 17 Mei 2024) zilianzisha Rejista ya Kitaifa ya Kaboni56.
Kujenga mfumo wa fedha za kijani
Mei 2016
Sheria ya Mabadiliko ya Tabianchi ilianzisha Climate Change Fund (Mfuko wa Mabadiliko ya Tabianchi)7Sheria
Okt 2019
Hatifungani ya kijani ya Acorn Holdings ilitolewa4Soko
Mwongozo wa CBK kuhusu Usimamizi wa Vihatarishi Vinavyohusiana na Tabianchi1Fedha
Sep 2023
Sheria ya Mabadiliko ya Tabianchi (Marekebisho) [Climate Change (Amendment) Act] kuhusu masoko ya kaboni8Sheria
Mei 2024
Kanuni za Mabadiliko ya Tabianchi (Masoko ya Kaboni), 20246Sheria
Apr 2025
Kenya Green Finance Taxonomy na mfumo wa utoaji wa taarifa za vihatarishi vya tabianchi2Fedha
Jul 2025
GCF iliidhinisha programu ya maziwa ya DaIMA (US$ milioni 150, nchi nne)9Tabianchi
Mac 2026
GCF iliidhinisha mpango wa KCB wa mikopo inayohimili mabadiliko ya tabianchi (US$ milioni 43.6)10Fedha
Sheria ya Mabadiliko ya TabianchiSura ya 387A (Sheria Na. 11 ya 2016)Kenya Gazette Juzuu CXVIII Na. 52 la tarehe 13 Mei 2016, iliidhinishwa na Rais tarehe 6 Mei 2016, ilianza kutumika tarehe 27 Mei 2016
Climate Change Act
Sheria hii inaanzisha Climate Change Council (Baraza la Mabadiliko ya Tabianchi), Climate Change Directorate (Kurugenzi ya Mabadiliko ya Tabianchi) na Climate Change Fund (Mfuko wa Mabadiliko ya Tabianchi), na inaweka wajibu kuhusu mabadiliko ya tabianchi kwa taasisi za umma na za binafsi, ikiwemo kujumuisha masuala ya tabianchi katika mipango ya kaunti711.
Sheria ya Mabadiliko ya Tabianchi (Marekebisho)Sheria Na. 9 ya 2023Iliidhinishwa na Rais tarehe 1 Septemba 2023, Nyongeza ya Kenya Gazette Na. 147 ya tarehe 1 Septemba 2023, ilianza kutumika tarehe 15 Septemba 2023
Climate Change (Amendment) Act
Marekebisho haya yanaweka mfumo wa kisheria wa masoko ya kaboni, ambapo miradi ya kaboni hutekelezwa kupitia mikataba ya maendeleo ya jamii inayorekodiwa katika Rejista ya Kitaifa ya Kaboni (National Carbon Registry)85. Miradi inayotegemea ardhi inapaswa kuchangia kwa jamii angalau asilimia 40 ya jumla ya mapato yake kila mwaka, na miradi isiyotegemea ardhi asilimia 255.
Kanuni za Mabadiliko ya Tabianchi (Masoko ya Kaboni), 2024Tangazo la Kisheria Na. 84 la 2024Kenya Gazette Juzuu CXXVI Na. 81 la tarehe 7 Juni 2024, zilianza kutumika tarehe 17 Mei 2024
Climate Change (Carbon Markets) Regulations, 2024
Kanuni hizi zinaanzisha Mamlaka Teule ya Kitaifa (Designated National Authority), zinabainisha jukumu la Climate Change Directorate (Kurugenzi ya Mabadiliko ya Tabianchi), zinaweka Rejista ya Kitaifa ya Kaboni pamoja na rejista za kisekta, na zinaainisha utaratibu na wajibu wa miradi ya soko la kaboni6.
Mwongozo wa CBK kuhusu Usimamizi wa Vihatarishi Vinavyohusiana na TabianchiUlitolewa chini ya kifungu cha 33(4) cha Sheria ya BenkiOktoba 2021, mipango ya utekelezaji iliyoidhinishwa na Bodi ilitakiwa kuwasilishwa ifikapo tarehe 30 Juni 2022
CBK Guidance on Climate-Related Risk Management
Mwongozo huu unazitaka benki kujumuisha vihatarishi vya kifedha vinavyohusiana na tabianchi katika utawala, usimamizi wa vihatarishi na utoaji wa taarifa1. Unatumika kwa taasisi zote zilizopewa leseni chini ya Sheria ya Benki (Banking Act)1.
Kenya Green Finance Taxonomy (mfumo wa uainishaji wa shughuli za fedha za kijani)Banki Kuu ya Kenya, toleo la kwanzaAprili 2025
Kenya Green Finance Taxonomy
Mfumo huu wa uainishaji (taxonomy) unaainisha mali, miradi na shughuli zinazokidhi vigezo vya kuwa za kijani na unaweka vigezo vya kiufundi vya uchujaji, pamoja na kiambatisho mahususi cha kilimo, misitu na uvuvi2. CBK iliuchapisha pamoja na Mfumo wa Utoaji wa Taarifa za Vihatarishi vya Tabianchi (Climate Risk Disclosure Framework) kwa sekta ya benki3.
Sheria ya Mamlaka ya Kitaifa ya Kudhibiti UkameSura ya 388 (Sheria Na. 4 ya 2016)Kenya Gazette Juzuu CXVIII Na. 38 la tarehe 15 Aprili 2016, iliidhinishwa na Rais tarehe 1 Aprili 2016, ilianza kutumika tarehe 21 Aprili 2016. NDMA ilifanya kazi kwanza chini ya Tangazo la Kisheria Na. 171 la 2011
National Drought Management Authority Act
Sheria hii inaipa NDMA (National Drought Management Authority, Mamlaka ya Kitaifa ya Kudhibiti Ukame) jukumu la kuratibu masuala yote yanayohusu usimamizi wa vihatarishi vya ukame, ikiwemo tahadhari ya mapema na mipango ya dharura ya ukame1213.
Mchango wa Kwanza Unaoamuliwa Kitaifa uliohuishwaUwasilishaji kwa UNFCCC, barua ya tarehe 24 Desemba 2020Desemba 2020
Updated first Nationally Determined Contribution
Kenya iliahidi kupunguza uzalishaji wa gesijoto kwa asilimia 32 ifikapo mwaka 2030 ikilinganishwa na kiwango cha uzalishaji cha MtCO2eq 143 katika hali ya kawaida bila hatua za ziada (business as usual), kwa gharama inayokadiriwa kuwa dola za Marekani bilioni 62, ambapo Kenya ingekusanya yenyewe asilimia 13 ya gharama hiyo na kutafuta msaada wa kimataifa kwa asilimia 8714.
Mchango wa Pili Unaoamuliwa Kitaifa (2031–2035)Uwasilishaji kwa UNFCCC, 20252025
Second Nationally Determined Contribution (2031–2035)
Kenya inalenga kupunguza uzalishaji wa gesijoto kwa asilimia 35 ifikapo mwaka 2035 ikilinganishwa na kiwango cha uzalishaji cha MtCO2eq 215 katika hali ya kawaida bila hatua za ziada (business as usual), ongezeko kutoka asilimia 32 katika NDC ya kwanza iliyohuishwa, kwa gharama ya dola za Marekani bilioni 56 kwa kipindi cha 2031–2035, ambapo asilimia 19 zitatoka katika rasilimali za ndani15.
Ufadhili wa Mfuko wa Kijani wa Tabianchi kwa miradi inayohusiana na kilimo nchini Kenya
Ufadhili ulioidhinishwa wa GCF, US$ milioni (miradi ya nchi kadhaa imeonyeshwa kwa ukamilifu)
Ufadhili wa GCF (US$ milioni)
FP269 DaIMA, maziwa (IFAD, nchi 4)
150
FP292 CST Facility (KCB)
43.6
FP255 minyororo ya thamani ya Kanda ya Ziwa (FAO)
29.2
FP113 TWENDE, maeneo ya malisho (IUCN)
23.2
Chanzo: GCF — Ufadhili wa GCF kama unavyoonyeshwa katika ukurasa wa kila mradi, bila ufadhili wa pamoja. Mradi wa DaIMA pia unahusu Rwanda, Tanzania na Uganda. Mwezi Oktoba 2026 GCF iliorodhesha miradi 28 nchini Kenya yenye jumla ya ufadhili wa dola za Marekani milioni 49318.
Gharama ya NDC ya pili ya Kenya
Mahitaji yaliyokadiriwa kwa 2031–2035 kwa aina ya hatua, US$ bilioni
Gharama (US$ bilioni)
Kupunguza uzalishaji wa gesijoto
22.5
Kukabiliana na athari
17.7
Kupunguza uzalishaji na kukabiliana na athari kwa pamoja
15.8
Chanzo: MoECCF — Jumla ya dola za Marekani bilioni 56, ambapo Kenya inakusudia kugharamia asilimia 19 (dola bilioni 10.5) kutoka rasilimali za ndani.
Miradi teule ya Mfuko wa Kijani wa Tabianchi nchini Kenya inayohusiana na kilimo
Msimbo
Mradi
Taasisi
Uliidhinishwa
Ufadhili wa GCF (US$ milioni)
Thamani ya jumla (US$ milioni)
FP292
Suluhisho zinazohimili mabadiliko ya tabianchi kwa MSMEs na wakulima walio katika maeneo magumu zaidi kufikiwa (CST Facility)
KCB Bank Kenya
28 Mac 2026
43.6
96.9
FP269
DaIMA (Dairy Interventions for Mitigation and Adaptation), hatua katika sekta ya maziwa za kupunguza uzalishaji wa gesijoto na kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi (Kenya, Rwanda, Tanzania, Uganda)
IFAD
3 Jul 2025
150.0
358.0
FP255
Minyororo ya thamani ya kilimo inayostahimili mabadiliko ya tabianchi katika Lake Region Economic Bloc (Jumuiya ya Kiuchumi ya Kaunti za Kanda ya Ziwa)
FAO
20 Feb 2025
29.2
50.0
FP220
Africa Rural Climate Adaptation Finance Mechanism, utaratibu wa ugharamiaji wa hatua za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi vijijini barani Afrika (Kenya, Rwanda, Tanzania, Uganda)
IFAD
25 Okt 2023
55.0
200.0
FP113
TWENDE, kukabiliana na athari kwa kutegemea mifumo ikolojia katika maeneo kame na nusu kame ya malisho
IUCN
8 Jul 2019
23.2
34.5
Chanzo: GCF — Kurasa za miradi za GCF, Oktoba 2026. Miradi ya nchi kadhaa inaonyesha kiasi chote.
7.2
Maana yake kwa wakopeshaji wa kilimo
Mfumo wa uainishaji unaojumuisha kilimo
Mfumo wa uainishaji wa Aprili 2025 una kiambatisho mahususi kuhusu kilimo, misitu na uvuvi, ambacho kinazipa benki msingi wa pamoja wa kutambua mikopo ya kilimo kuwa ya kijani2.
Vihatarishi vya tabianchi katika usimamizi wa benki
Tangu mwongozo wa mwaka 2021, benki zinatarajiwa kutathmini vihatarishi vya tabianchi katika mikopo yao, na kilimo kilikuwa na asilimia 4.6 ya mikopo ya benki na asilimia 5.5 ya mikopo chechefu mwaka 2025120.
Benki ya ndani kama mshirika wa GCF
KCB Bank Kenya ni taasisi ya GCF yenye ufikiaji wa moja kwa moja (direct access entity), na mradi wa FP292 unajumuisha dhamana ya dola za Marekani milioni 20.3, mkopo wa dola milioni 15 na ruzuku ya dola milioni 8.3 kwa ajili ya mikopo inayohimili mabadiliko ya tabianchi1810.
Mahitaji makubwa ya fedha
NDC ya pili inakadiria mahitaji ya fedha za tabianchi kuwa dola za Marekani bilioni 56 kwa kipindi cha 2031–2035, ambapo asilimia 19 (dola za Marekani bilioni 10.5) zinatarajiwa kutoka katika vyanzo vya ndani15.
Maudhui yaliyoandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri: Ukurasa huu uliandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri. (mapitio ya mwisho: Oktoba 2026) Licha ya mapitio haya, huenda bado kuna makosa au takwimu zilizopitwa na wakati, hivyo tafadhali hakiki takwimu muhimu kwa kuzilinganisha na vyanzo vya msingi vilivyounganishwa kabla ya kuzitegemea. Hakuna maudhui yoyote katika ukurasa huu yanayopaswa kuchukuliwa kuwa ushauri wa uwekezaji, wa kisheria au wa kifedha.
