Prospera Impact, for people & planetAgFin AtlasWasifu wa nchi kuhusu kilimo na fedha za kilimo
6/9Sehemu za wasifuFedha za kilimo
1Muhtasari2Uchumi wa kilimo na muundo wake3Uzalishaji, biashara na bei4Minyororo ya thamani na taasisi za masoko5Tabianchi na uendelevu6Fedha za kilimo7Fedha endelevu na udhibiti wa kijani8Sera na sheria9Taasisi na programu▤Takwimu (data pekee)✓Vyanzo na uthibitishaji
Kenya · Sehemu ya 6 kati ya 9

Fedha za kilimo

Mikopo ya benki za biashara kwa sekta ya kilimo iliongezeka kutoka shilingi bilioni 49.4 mwaka 2010 hadi shilingi bilioni 197.9 mwishoni mwa mwaka 2025, huku sehemu ya kilimo katika mikopo ya benki ikishuka kutoka asilimia 5.4 hadi asilimia 4.6. Uwiano wa mikopo chechefu katika kilimo ulikuwa asilimia 19.3 mwaka 2025. Kenya ilikuwa na akaunti milioni 89.5 za fedha kwa simu za mkononi zilizosajiliwa mwezi Desemba 2025, ilhali asilimia 12.6 ya watu wazima walikopa kutoka taasisi rasmi ya fedha mwaka 2024. Agricultural Finance Corporation (Shirika la Fedha za Kilimo, AFC) lilikuwa na mikopo iliyopo ya shilingi bilioni 12.07 tarehe 30 Juni 2025.

6.1

Ukubwa na mwenendo wa mikopo ya benki

Jumla ya mikopo ya benki za biashara kwa sekta ya kilimo iliongezeka kutoka shilingi bilioni 49.4 mwishoni mwa mwaka 2010 hadi shilingi bilioni 197.9 mwishoni mwa mwaka 2025, takriban dola za Marekani bilioni 1.53123. Sehemu ya kilimo katika jumla ya mikopo ilishuka kutoka asilimia 5.4 mwaka 2010 hadi asilimia 3.3 mwaka 2019 na 2021, kisha ikaongezeka tena hadi asilimia 4.4 mwaka 2024 na asilimia 4.6 mwaka 20251452. Sekta hii ilikuwa na akaunti 127,031 za mikopo mwezi Desemba 20252. Mwezi Septemba 2026 CBK ilieleza kuwa ukuaji wa mikopo kwa sekta ya kilimo ulikuwa imara, wakati mikopo ya benki kwa sekta binafsi ilikua kwa asilimia 10.66.

Kwa dola, salio la mikopo liliongezeka kutoka dola za Marekani milioni 612 mwaka 2010 hadi dola za Marekani bilioni 1.53 mwaka 2025, likipungua kwa muda mwaka 2023 wakati thamani ya shilingi iliposhuka hadi shilingi 156.46 kwa dola mwishoni mwa mwaka (ubadilishaji wetu)3. Economic Survey ya KNBS huchapisha mfululizo mpana zaidi wa hati za madeni, mikopo na malipo ya awali (bills, loans and advances) ya benki na taasisi zisizo za kibenki, unaoonyesha shilingi bilioni 192.0 kwa kilimo mwezi Desemba 2025, yaani asilimia 2.5 ya jumla inayojumuisha dhamana za Serikali zinazoshikiliwa na taasisi hizo7.

KSh bilioni 197.9
mikopo ya benki kwa kilimo, Desemba 2025 (≈US$ bilioni 1.53)2
4.6%
ya jumla ya mikopo ya benki mwezi Desemba 2025, ikilinganishwa na asilimia 5.4 mwaka 20102
19.3%
uwiano wa mikopo chechefu katika kilimo mwaka 2025, ikilinganishwa na asilimia 16.0 kwa sekta zote2
32.4%
ya watu wazima walikopa kutoka kwa mtoa huduma za fedha kwa simu za mkononi (2024)8
Mikopo ya benki kwa sekta ya kilimo
Jumla ya mikopo ya benki za biashara kwa sekta ya kilimo, KSh bilioni, Desemba 2010–2025
Chanzo: CBK — Ripoti za mwaka za usimamizi wa benki za CBK (Bank Supervision Annual Reports), mgawanyo wa jumla ya mikopo kwa sekta (mwishoni mwa Desemba). Economic Survey ya KNBS inachapisha mfululizo tofauti wa hati za madeni, mikopo na malipo ya awali (bills, loans and advances) ya benki na taasisi za fedha zisizo za kibenki kwa kilimo (shilingi bilioni 192.0 mwezi Desemba 2025), ambao haujaunganishwa na mfululizo huu7.
Mikopo ya benki kwa kilimo kwa dola za Marekani
Jumla ya mikopo ya benki za biashara kwa kilimo iliyobadilishwa kwa kiwango cha IMF cha mwishoni mwa kipindi, US$ milioni, Desemba 2010–2025
Chanzo: CBK · IMF — Ubadilishaji wetu wa salio la mikopo kwa shilingi kwa kutumia kiwango cha KES/USD cha IMF cha mwishoni mwa kipindi (kiwango cha Banki Kuu ya Kenya). Viwango vilivyotumika ni 80.75 (2010), 85.07 (2011), 86.00 (2012), 86.31 (2013), 90.50 (2014), 102.31 (2015), 102.49 (2016), 103.23 (2017), 101.85 (2018), 101.34 (2019), 109.17 (2020), 113.14 (2021), 123.37 (2022), 156.46 (2023), 129.29 (2024) na 129.01 (2025). Kushuka kwa mwaka 2023 kunaakisi kushuka kwa thamani ya shilingi hadi shilingi 156.46 kwa dola mwishoni mwa mwaka, huku salio la mikopo kwa shilingi likiongezeka kwa asilimia 15.2.
Sehemu ya kilimo katika mikopo ya benki
% ya jumla ya mikopo ya benki za biashara, Desemba 2010–2025
Chanzo: CBK · World Bank WDI — Kama ilivyochapishwa katika kila Bank Supervision Annual Report, isipokuwa mwaka 2016, ambao ni ukokotoaji wetu (shilingi milioni 93,712 kati ya shilingi milioni 2,293,190, asilimia 4.09) kwa sababu safu ya asilimia ya ripoti ya 2016 inarudia takwimu za 201514. Kilimo kilichangia asilimia 23.2 ya Pato la Taifa mwaka 2025217.
Kiwango cha ubadilishaji cha KES/USD, mwishoni mwa mwaka
Kiwango cha IMF cha mwishoni mwa kipindi, KSh kwa dola ya Marekani, 2010–2025
Chanzo: IMF — Thamani ya shilingi ilishuka kutoka shilingi 123.37 kwa dola mwishoni mwa mwaka 2022 hadi 156.46 mwishoni mwa mwaka 2023, na ikaimarika hadi 129.29 mwishoni mwa mwaka 2024. Kiwango kilikuwa 129.45 mwishoni mwa Agosti 2026.
Mikopo ya benki kwa kilimo, Desemba 2025
KiashiriaThamani
Jumla ya mikopo kwa kilimo (KSh milioni)197,895.5
Jumla ya mikopo kwa kilimo (US$ milioni, ubadilishaji wetu kwa kiwango cha 129.01)1,534.0
Sehemu ya jumla ya mikopo ya benki za biashara (%)4.6
Akaunti za mikopo katika kilimo127,031
Jumla ya mikopo chechefu katika kilimo (KSh milioni)38,134.6
Uwiano wa mikopo chechefu, kilimo (%, ukokotoaji wetu)19.3
Uwiano wa mikopo chechefu, sekta zote (%)16.0
Sehemu ya kilimo katika jumla ya mikopo chechefu (%)5.5
Sehemu ya kilimo katika Pato la Taifa, 2025 (%)23.2
Chanzo: CBK · IMF · KNBS — Bank Supervision Annual Report 2025 ya CBK, Jedwali 18.
6.2

Ubora wa mikopo

Jumla ya mikopo chechefu katika kilimo ilikuwa shilingi bilioni 38.1 mwezi Desemba 2025, sawa na asilimia 19.3 ya mikopo ya sekta hiyo, ikilinganishwa na uwiano wa asilimia 16.0 kwa sekta zote (ukokotoaji wetu)2. Uwiano wa kilimo uliongezeka kutoka asilimia 9.6 mwaka 2015 hadi asilimia 33.9 mwaka 2018 na ulibaki kati ya asilimia 17.5 na asilimia 22.1 katika kipindi cha 2019–20251316520. Sehemu ya kilimo katika jumla ya mikopo chechefu ilikuwa asilimia 5.5 mwaka 2025, karibu sawa na sehemu yake katika mikopo2. Kwa sekta nzima ya benki uwiano huo ulishuka hadi asilimia 13.9 mwezi Septemba 2026, ukipungua katika kilimo miongoni mwa sekta nyingine6.

Uwiano wa mikopo chechefu
Jumla ya mikopo chechefu kama % ya jumla ya mikopo, kilimo na sekta zote, Desemba 2010–2025
Chanzo: CBK — Uwiano wa kilimo ni ukokotoaji wetu kutoka majedwali ya kisekta ya Bank Supervision Annual Reports (jumla ya mikopo chechefu ikigawanywa kwa jumla ya mikopo). Uwiano wa sekta zote kwa miaka 2015–2018 na 2023–2025 ni takwimu zilizochapishwa na CBK, zikiwemo asilimia 9.2 kwa mwaka 2016 (iliyorekebishwa kuwa asilimia 9.3 katika ripoti ya 2017), asilimia 12.7 kwa 2018, asilimia 17.1 kwa 2024 na asilimia 16.0 kwa 2025, na kwa miaka mingine ni ukokotoaji wetu14151652. CBK iliripoti uwiano wa sekta nzima ya benki wa asilimia 13.9 mwezi Septemba 20266.
Sehemu ya kilimo katika mikopo na katika mikopo chechefu
% ya jumla ya mikopo na % ya jumla ya mikopo chechefu ya benki za biashara, Desemba 2010–2025
Chanzo: CBK — Kama ilivyochapishwa katika majedwali ya kisekta ya Bank Supervision Annual Reports. Sehemu ya mikopo ya mwaka 2016 ni ukokotoaji wetu (asilimia 4.09) kwa sababu safu ya asilimia ya ripoti ya 2016 inarudia takwimu za 201514.
Mikopo na mikopo chechefu katika kilimo, 2015–2025
MwakaJumla ya mikopo (KSh bilioni)Jumla ya mikopo chechefu (KSh bilioni)Uwiano wa mikopo chechefu, kilimo (%)Uwiano wa mikopo chechefu, sekta zote (%)Sehemu ya kilimo katika mikopo chechefu (%)
201587.58.49.66.85.7
201780.09.011.212.33.4
201890.030.533.912.79.6
201989.616.818.812.55.0
2020108.123.321.614.55.3
2021106.219.218.114.14.2
2022126.527.721.913.95.5
2023145.732.122.115.64.9
2024180.631.617.517.14.5
2025197.938.119.316.05.5
Chanzo: CBK — Bank Supervision Annual Reports, majedwali ya kisekta. Uwiano wa mikopo chechefu wa kilimo ni ukokotoaji wetu. Uwiano wa sekta zote ni takwimu zilizochapishwa na CBK kwa miaka 2015, 2017, 2018 na 2023–2025 na ukokotoaji wetu kwa miaka mingine. CBK huainisha mikopo iliyopitisha muda wa malipo kwa zaidi ya siku 90 kuwa chini ya kiwango (substandard), yenye shaka (doubtful) au hasara (loss)2.
6.3

Riba na mfumo wa sera

Banki Kuu ya Kenya ilipandisha riba yake ya sera kutoka asilimia 7.00 mwaka 2022 hadi asilimia 13.00 mwezi Februari 2024, kisha ikaipunguza kwa hatua kumi hadi asilimia 8.75 tarehe 10 Februari 2026, kiwango ambacho kilibaki bila kubadilika katika kikao cha Oktoba 2026226. Wastani wa riba za mikopo ulishuka kutoka asilimia 17.2 mwezi Novemba 2024 hadi asilimia 14.4 mwezi Septemba 20266. Kuanzia Septemba 2016 hadi Novemba 2019 ukomo wa kisheria ulizuia riba za mikopo kuzidi pointi nne za asilimia juu ya riba elekezi ya CBK4. Mikopo ya ndani kwa sekta binafsi ilikuwa asilimia 29.4 ya Pato la Taifa mwaka 202523.

Agricultural Finance Corporation (Shirika la Fedha za Kilimo, AFC), taasisi ya mikopo inayomilikiwa na Serikali yenye jukumu la kutoa mikopo kwa ajili ya maendeleo ya kilimo, ilikuwa na mikopo iliyopo ya shilingi bilioni 12.07 tarehe 30 Juni 2025, takriban dola za Marekani milioni 93.4 (ubadilishaji wetu), ikilinganishwa na shilingi bilioni 10.56 mwaka mmoja kabla243. Katika mwaka wa fedha 2024/25 ilitoa mikopo ya shilingi bilioni 4.75 na kukusanya shilingi bilioni 4.49, ilikuwa na matawi 47 katika kaunti 35 na ilipata faida kabla ya kodi ya shilingi milioni 88.1924. Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (Auditor-General) alitoa hati yenye shaka (qualified opinion) kuhusu hesabu zake za mwaka wa fedha 2024/25, akitaja mikopo chechefu ya muda wa kati ya shilingi milioni 1,024.2 na mikopo ya shilingi milioni 325.7 iliyoainishwa kuwa hai ambayo ilipaswa kuainishwa kuwa chechefu24. Sheria ya Mashirika Yanayomilikiwa na Serikali (Government Owned Enterprises Act) ya 2025 ilifuta Sheria ya AFC (AFC Act) kuanzia tarehe 5 Desemba 2025 na inaiorodhesha AFC miongoni mwa mashirika yatakayoundwa upya kuwa kampuni za umma zenye dhima ya kikomo25. Wakopeshaji wanaweza kuchukua dhamana ya mali zinazohamishika chini ya Sheria ya Haki za Dhamana juu ya Mali Zinazohamishika (Movable Property Security Rights Act) ya mwaka 2017, na pia kukopesha kwa dhamana ya stakabadhi za ghala2627.

Agricultural Finance Corporation, mwaka wa fedha 2023/24 na 2024/25
KiashiriaMwaka wa fedha 2023/24Mwaka wa fedha 2024/25
Salio la mikopo tarehe 30 Juni (KSh bilioni)10.5612.07
Salio la mikopo tarehe 30 Juni 2025 (US$ milioni, ubadilishaji wetu kwa kiwango cha 129.2343)–93.4
Mikopo iliyotolewa (KSh bilioni)3.544.75
Marejesho ya mikopo (KSh bilioni)4.464.49
Jumla ya rasilimali (KSh bilioni)12.5714.01
Faida kabla ya kodi (KSh milioni)36.7588.19
Mikopo ya muda mfupi tarehe 30 Juni 2025 (KSh bilioni)–0.96
Mikopo ya muda wa kati tarehe 30 Juni 2025 (KSh bilioni)–10.55
Mikopo kwa wakurugenzi tarehe 30 Juni 2025 (KSh bilioni)–0.06
Mikopo kwa wafanyakazi tarehe 30 Juni 2025 (KSh bilioni)–0.5
Matawi (kaunti)–47 (35)
Chanzo: AFC · IMF — Annual Report and Financial Statements ya AFC kwa mwaka ulioishia 30 Juni 2025, iliyowasilishwa Bungeni (uk. 8 na 24). Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (Auditor-General) alitoa hati yenye shaka (qualified opinion). Kama ilivyoelezwa katika ripoti ya ukaguzi, mikopo halisi ya muda wa kati ya shilingi milioni 10,641.7 inajumuisha shilingi milioni 1,024.2 za mikopo chechefu (mikopo 890) na shilingi milioni 325.7 za mikopo iliyoainishwa kuwa hai ambayo ilipaswa kuainishwa kuwa chechefu, na mikopo ya muda mfupi ya shilingi milioni 226.3 ilikuwa imepitisha muda wa kukomaa kwa zaidi ya mwaka mmoja24. Sheria ya Mashirika Yanayomilikiwa na Serikali (Government Owned Enterprises Act) 2025 ilifuta Sheria ya AFC (AFC Act) kuanzia tarehe 5 Desemba 202525.
Jinsi mkopo wa stakabadhi ya ghala unavyofanya kazi
Mfumo wa Stakabadhi za Ghala, hatua zilizochapishwa na Baraza
Uwekaji
Mkulima au mfanyabiashara huweka nafaka au kahawa katika ghala lililothibitishwa27
Stakabadhi
Ghala hutoa stakabadhi inayorekodiwa katika masjala kuu28
Mkopeshaji
70–80%ya thamani ya bidhaa zilizohifadhiwa (mfano)
hukopesha hadi sehemu fulani ya thamani ya bidhaa, akiwa mmoja wa wakopeshaji 18 wanaoshiriki, wakiwemo AFC, KCB na Equity27
Urejeshaji
Mkopo hurejeshwa na bidhaa huachiliwa au kuuzwa27
Chanzo: WRSC
Riba ya Banki Kuu (CBR)
Riba ya sera mwishoni mwa kila mwaka, %, 2010–2025
Chanzo: CBK — Kiwango kilichowekwa katika uamuzi wa mwisho wa Kamati ya Sera ya Fedha (MPC) wa kila mwaka. CBK ilishusha riba hadi asilimia 8.75 tarehe 10 Februari 2026 na kuibakiza katika kiwango hicho katika vikao vya Aprili, Juni, Agosti na Oktoba 2026.
Wastani wa riba ya mikopo ya benki
Riba ya mikopo ya benki za biashara, wastani wa mwaka, %, 2010–2024
Chanzo: World Bank WDI · CBK — Ukomo wa riba wa pointi nne za asilimia juu ya riba elekezi ya CBK ulitumika kuanzia Septemba 2016 hadi Novemba 20194. CBK iliripoti wastani wa riba ya mikopo wa asilimia 14.4 mwezi Septemba 20266.
Mikopo ya ndani kwa sekta binafsi
% ya Pato la Taifa, 2010–2025
Chanzo: World Bank WDI — Benki ya Dunia, kwa msingi wa takwimu za fedha za IMF.
Maamuzi kuhusu Riba ya Banki Kuu (CBR), 2022–2026
TareheRiba ya Banki Kuu (%)
30 Mei 20227.50
29 Sep 20228.25
23 Nov 20228.75
29 Mac 20239.50
26 Jun 202310.50
5 Des 202312.50
6 Feb 202413.00
6 Ago 202412.75
8 Okt 202412.00
5 Des 202411.25
5 Feb 202510.75
8 Apr 202510.00
10 Jun 20259.75
12 Ago 20259.50
7 Okt 20259.25
9 Des 20259.00
10 Feb 20268.75
7 Okt 2026 (haikubadilishwa)8.75
Chanzo: CBK — Mabadiliko ya riba pekee, pamoja na kikao cha hivi karibuni. Riba ilikuwa asilimia 7.00 kuanzia Aprili 2020 hadi Mei 2022.
Viwango vya riba mwishoni mwa mwaka, 2021–2025
Riba (%)Des 2021Des 2022Des 2023Des 2024Des 2025
Riba ya Banki Kuu (CBR)7.008.7512.5011.259.00
Hatipunguzo za Serikali za siku 91 (Treasury bill)7.269.3315.7010.327.78
Riba ya mikopo baina ya benki5.105.3911.6511.459.08
Mikopo na malipo ya awali ya benki za biashara (kiwango cha juu)12.1612.6714.6316.8914.82
Wastani wa riba ya amana6.507.1710.1010.457.13
Chanzo: KNBS — Economic Survey 2026, Jedwali 4.11 (chanzo CBK).
6.4

Fedha kwa simu za mkononi, huduma jumuishi za fedha na SACCO

Akaunti za fedha kwa simu za mkononi zilizosajiliwa ziliongezeka kutoka milioni 16.4 mwezi Desemba 2010 hadi milioni 89.5 mwezi Desemba 2025, na idadi ya mawakala hai iliongezeka hadi 473,53630. Utafiti wa FinAccess wa mwaka 2024 ulibaini kwamba asilimia 84.8 ya watu wazima walikuwa wakitumia huduma rasmi za fedha na asilimia 9.9 hawakuwa na huduma yoyote ya fedha, na Global Findex inaonyesha kwamba asilimia 90.1 ya watu wazima walikuwa na akaunti mwaka 20243132. Ukopaji kutoka vyanzo rasmi ni mdogo zaidi. Mwaka 2024 asilimia 12.6 ya watu wazima walikopa kutoka taasisi rasmi ya fedha na asilimia 32.4 kutoka kwa mtoa huduma za fedha kwa simu za mkononi8. CBK imekuwa ikitoa leseni kwa watoa huduma za mikopo ya kidijitali (Digital Credit Providers) tangu marekebisho ya mwaka 2021 ya Sheria ya Banki Kuu ya Kenya (CBK Act)3334.

Katika utafiti wa FinAccess wa mwaka 2024, chanzo kikuu cha fedha za kila siku za shughuli za kilimo kilikuwa mapato ya kilimo yaliyowekezwa tena (asilimia 49.3), na ukame ulitajwa kuwa changamoto kubwa zaidi katika kilimo (asilimia 19.2), ukifuatiwa na gharama kubwa za pembejeo (asilimia 17.3) na wadudu na magonjwa (asilimia 16.6)31. SACCO zinazodhibitiwa zilikuwa na mikopo ya shilingi bilioni 948.3 mwaka 20257.

Akaunti za fedha kwa simu za mkononi zilizosajiliwa
Akaunti milioni mwezi Desemba, 2010–2025
Chanzo: CBK — Takwimu za CBK za malipo kwa simu za mkononi, zimezungushwa hadi desimali moja (milioni 16.4463 mwezi Desemba 2010). Idadi ya akaunti inaweza kuzidi idadi ya watu wazima kwa sababu watu wana akaunti kwa watoa huduma kadhaa. Mwezi Agosti 2026 kulikuwa na akaunti milioni 95.3 na mawakala hai 563,605.
Huduma jumuishi rasmi za fedha
Watu wazima wanaopata huduma rasmi za fedha, %, tafiti za FinAccess 2006–2024
Chanzo: CBK — 2024 FinAccess Household Survey, Kielelezo 2.1. Asilimia 9.9 ya watu wazima walikuwa nje ya huduma zote za fedha mwaka 2024.
Mikopo rasmi na kupitia simu za mkononi
Watu wazima waliokopa katika mwaka uliopita, % ya watu wenye umri wa miaka 15 na zaidi, Global Findex
Chanzo: Global Findex — Mwaka 2024, asilimia 32.4 ya watu wazima walikopa kutoka kwa mtoa huduma za fedha kwa simu za mkononi na asilimia 90.1 walikuwa na akaunti32.
SACCO zinazodhibitiwa
Rasilimali na mikopo, KSh bilioni, 2021–2025
Chanzo: KNBS · SASRA — Vyama vya ushirika wa akiba na mikopo (SACCO) vinavyodhibitiwa na SASRA, Economic Survey 2026, Jedwali 4.14. Takwimu za mikopo ya SACCO kwa kilimo hazichapishwi katika jedwali hili.
Fedha kwa simu za mkononi, Desemba 2015–2025
MwakaMawakala haiAkaunti zilizosajiliwa (milioni)Fedha zilizowekwa na kutolewa kupitia mawakala mwezi Desemba (KSh bilioni)
2015143,94628.6267.1
2018205,74547.7367.8
2020282,92966.0605.7
2022317,98373.1708.1
2024381,11682.4753.5
2025473,53689.5722.5
Agosti 2026563,60595.3761.1
Chanzo: CBK — Takwimu za CBK za malipo kwa simu za mkononi. Miamala ya fedha kwa simu za mkononi ilifikia milioni 2,718.0 mwaka 2025, yenye thamani ya shilingi bilioni 8,236.57.
Huduma jumuishi za fedha na ukopaji
KiashiriaThamaniMwaka
Watu wazima wanaopata huduma rasmi za fedha (FinAccess, %)84.82024
Watu wazima walio nje ya huduma za fedha (FinAccess, %)9.92024
Umiliki wa akaunti, watu wazima (Findex, %)90.12024
Waliokopa kutoka taasisi rasmi ya fedha (Findex, %)12.62024
Waliokopa kutoka kwa mtoa huduma za fedha kwa simu za mkononi (Findex, %)32.42024
Ugharamiaji wa shughuli za kila siku za kilimo kutokana na mapato ya shamba yaliyowekezwa upya (FinAccess, %)49.32024
Watu wazima wanaotegemea hasa kilimo kwa maisha yao (FinAccess, %)17.92024
Chanzo: CBK · Global Findex — FinAccess na Findex zinatumia sampuli na fasili tofauti.
SACCO zinazodhibitiwa, KSh milioni
Kiashiria20212022202320242025
Rasilimali807,109890,300971,9551,076,1511,209,550
Mikopo na malipo ya awali608,750680,351758,565845,113948,306
Amana (BOSA na FOSA)564,887620,446682,186749,430831,910
Chanzo: KNBS — Economic Survey 2026, Jedwali 4.14 (chanzo SASRA). Takwimu za 2025 ni za awali.
6.5

Bima na ugharamiaji wa vihatarishi

Kampuni za bima ziliandika ada za bima (gross premiums) za shilingi bilioni 464.7 mwaka 2025, takriban asilimia 2.6 ya Pato la Taifa, ambapo shilingi bilioni 229.3 zilikuwa za bima ya jumla (general insurance), kwa ukokotoaji wetu7. Sheria ya Bima (Insurance Act, Sura ya 487) inaanzisha Insurance Regulatory Authority (Mamlaka ya Udhibiti wa Bima, IRA)36. Ada za bima na fidia za bima ya kilimo hazionyeshwi kando katika takwimu rasmi ambazo ziliweza kupatikana mwezi Oktoba 2026. Mradi wa DRIVE wa Benki ya Dunia unawapatia wafugaji kifurushi cha huduma za akiba, bima na akaunti za kidijitali, na ulikuwa umewafikia wafugaji na wategemezi wao 1,520,550 nchini Kenya kufikia tarehe 10 Oktoba 202537. Mwaka 2018 Kenya pia ilichukua mkopo wa dharura wa dola za Marekani milioni 200 kwa ajili ya vihatarishi vya majanga38.

Ada za bima zilizoandikwa katika sekta ya bima
Jumla ya mapato ya ada za kampuni za bima, KSh bilioni, 2021–2025
Chanzo: KNBS — Takwimu za Insurance Regulatory Authority (Mamlaka ya Udhibiti wa Bima, IRA) katika Economic Survey 2026, Jedwali 4.16 na 4.17, biashara ya moja kwa moja bila bima mtawanyo. Ada za bima ya kilimo hazichapishwi kando katika majedwali haya. Jumla ya ada za bima ilikuwa takriban asilimia 2.6 ya Pato la Taifa mwaka 2025 (ukokotoaji wetu).
Vyombo vya ugharamiaji wa vihatarishi vya kilimo
ChomboMtoa hudumaHali na takwimu
DRIVE, kifurushi cha huduma za fedha kwa wafugaji (akiba, bima, akaunti za kidijitali)Mradi wa kikanda wa Benki ya Dunia P176517Wafugaji na wategemezi wao 1,520,550 walijumuishwa nchini Kenya hadi tarehe 10 Oktoba 2025, ikilinganishwa na lengo la 800,000, na 99% ya malipo ya fidia yalifanyika ndani ya siku 30 (mradi mzima)
Catastrophe Deferred Drawdown Option (mkopo wa dharura wa majanga unaotolewa janga linapotokea)Benki ya Dunia (P161562)US$ milioni 200, uliidhinishwa Juni 2018, ulifungwa Septemba 2021
Kukabiliana na dharura ya nzigeProgramu ya kikanda ya Benki ya Dunia P173702US$ milioni 195.6 kwa kanda nzima, iliidhinishwa Mei 2020
Ada za bima ya kilimo na fidiaInsurance Regulatory Authority (Mamlaka ya Udhibiti wa Bima)Hazikupatikana kutoka chanzo rasmi kinachofikika mwezi Oktoba 2026
Chanzo: World Bank — Kenya Livestock Insurance Programme (Mpango wa Bima ya Mifugo wa Kenya) na bima inayotegemea fahirisi ya mavuno ya eneo chini ya Kenya Agricultural Insurance Programme (Mpango wa Bima ya Kilimo wa Kenya) hazijaorodheshwa pamoja na takwimu kwa sababu hakuna hati rasmi ya mpango iliyoweza kufunguliwa.
Banki Kuu ya Kenya (CBK)
Central Bank of Kenya (CBK)
Huweka Riba ya Banki Kuu (CBR), ambayo imekuwa asilimia 8.75 tangu Februari 2026 na ilibaki katika kiwango hicho katika kikao cha tarehe 7 Oktoba 2026, na husimamia benki, benki za huduma ndogo za fedha na watoa huduma za mikopo ya kidijitali22633. Ripoti zake za Mwaka za Usimamizi wa Benki (Bank Supervision Annual Reports) huchapisha takwimu za mikopo na mikopo chechefu kwa kila sekta, na ilitoa mwongozo wa mwaka 2021 kuhusu vihatarishi vya tabianchi pamoja na Kenya Green Finance Taxonomy (mfumo wa uainishaji wa shughuli za fedha za kijani) ya Aprili 202524041.
www.centralbank.go.ke
Shirika la Fedha za Kilimo (AFC)
Agricultural Finance Corporation (AFC)
Taasisi ya fedha ya maendeleo inayomilikiwa na Serikali na inayotoa mikopo pekee, ambayo hukopesha wakulima, vyama vya ushirika na biashara za kilimo42. Ilianzishwa chini ya Sheria ya Shirika la Fedha za Kilimo (Agricultural Finance Corporation Act, Sura ya 323), ambayo Sheria ya Mashirika Yanayomilikiwa na Serikali (Government Owned Enterprises Act) ya 2025 iliifuta kuanzia tarehe 5 Desemba 2025 na kuiorodhesha AFC miongoni mwa mashirika yatakayoundwa upya kama kampuni za umma zenye dhima ya kikomo4325. Hadi tarehe 30 Juni 2025 AFC ilikuwa na matawi 47 katika kaunti 35 na mikopo iliyopo ya shilingi bilioni 12.07, takriban dola za Marekani milioni 93.4, baada ya kutoa mikopo ya shilingi bilioni 4.75 katika mwaka wa fedha 2024/25243. Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (Auditor-General) alitoa hati yenye shaka kuhusu hesabu za mwaka wa fedha 2024/25, akibainisha, miongoni mwa mambo mengine, mikopo ya shilingi milioni 325.7 iliyoainishwa kuwa mikopo hai ambayo ilipaswa kuainishwa kuwa mikopo chechefu24. AFC imeorodheshwa kama mkopeshaji anayetoa mikopo kwa dhamana ya stakabadhi za ghala27.
www.agrifinance.org
Mamlaka ya Udhibiti wa Vyama vya Ushirika wa Akiba na Mikopo (SASRA)
Sacco Societies Regulatory Authority (SASRA)
Hutoa leseni na kusimamia SACCO zinazopokea amana chini ya Sheria ya Vyama vya Ushirika wa Akiba na Mikopo (Sacco Societies Act) ya 2008 (Sura ya 490B)3544. Mwaka 2025 SACCO zinazodhibitiwa zilikuwa na rasilimali za shilingi bilioni 1,209.6 na mikopo ya shilingi bilioni 948.37.
www.sasra.go.ke
Mamlaka ya Udhibiti wa Bima (IRA)
Insurance Regulatory Authority (IRA)
Mamlaka ya udhibiti wa biashara ya bima iliyoanzishwa kwa kifungu cha 3 cha Sheria ya Bima (Insurance Act, Sura ya 487)36. Mwaka 2025 kampuni za bima ziliandika jumla ya ada za bima (gross written premium) za shilingi bilioni 464.7 (ukokotoaji wetu), na takwimu zilizochapishwa hazionyeshi bima ya kilimo kando7.
www.ira.go.ke
KCB Bank Kenya
Benki ya biashara iliyoidhinishwa kama taasisi yenye ufikiaji wa moja kwa moja (direct access entity) ya Mfuko wa Kijani wa Tabianchi (GCF)45. Mwezi Machi 2026 GCF iliidhinisha dola za Marekani milioni 43.6 kupitia KCB kwa ajili ya ugharamiaji unaohimili mabadiliko ya tabianchi kwa biashara ndogo sana, ndogo na za kati (MSMEs) na wakulima (FP292)46. KCB hutoa mikopo kwa dhamana ya stakabadhi za ghala27.
ke.kcbgroup.com
Equity Bank na Co-operative Bank of Kenya
Equity Bank and Co-operative Bank of Kenya
Benki za biashara zilizoorodheshwa kama wakopeshaji hai chini ya mfumo wa stakabadhi za ghala27. Mikopo yao kwa sekta ya kilimo haijaripotiwa kando katika vyanzo vilivyotumika kwa wasifu huu.
equitygroupholdings.com/ke
Soko la Hisa la Nairobi (NSE)
Nairobi Securities Exchange (NSE)
Huendesha kitengo cha soko la hatifungani za kijani (green bonds) kilichofunguliwa mwaka 2020, ambamo Acorn Holdings iliorodhesha hatifungani ya kijani ya miaka mitano iliyotolewa mwezi Oktoba 201947.
www.nse.co.ke

Vyanzo vilivyorejelewa katika ukurasa huu

  1. Bank Supervision Annual Report 2010 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  2. Bank Supervision Annual Report 2025 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  3. IMF, Exchange Rates (ER) dataset – Kenya, domestic currency per US$ (end of period and period average) — International Monetary Fund (IMF), Statistics Departmentkimethibitishwa
  4. Bank Supervision Annual Report 2019 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  5. Bank Supervision Annual Report 2024 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  6. Monetary Policy Committee press release, meeting of 7 October 2026 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  7. Economic Survey 2026 (PDF) — Kenya National Bureau of Statistics (KNBS)kimethibitishwa
  8. Global Findex database (source 28), borrowing indicators fin22a, fin22a_1 and fin22a.22a1.22g.d (% age 15+), World Bank API — World Bankkimethibitishwa
  9. Bank Supervision Annual Report 2011 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  10. Bank Supervision Annual Report 2012 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  11. Bank Supervision Annual Report 2013 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  12. Bank Supervision Annual Report 2014 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  13. Bank Supervision Annual Report 2015 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  14. Bank Supervision Annual Report 2016 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  15. Bank Supervision Annual Report 2017 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  16. Bank Supervision Annual Report 2018 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  17. Bank Supervision Annual Report 2020 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  18. Bank Supervision Annual Report 2021 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  19. Bank Supervision Annual Report 2022 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  20. Bank Supervision Annual Report 2023 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  21. World Development Indicators – Agriculture, forestry and fishing, value added (% of GDP), NV.AGR.TOTL.ZS (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  22. Central Bank Rate, history of MPC decisions (web page) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  23. World Development Indicators – Domestic credit to private sector (% of GDP), FS.AST.PRVT.GD.ZS (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  24. Annual Reports and Financial Statements for the year ended 30 June 2025, with the Report of the Auditor-General (PDF, Parliament of Kenya library) — Agricultural Finance Corporation (AFC), tabled in Parliamentkimethibitishwa
  25. Government Owned Enterprises Act, No. 25 of 2025 (Kenya Law web page) — National Council for Law Reporting (Kenya Law)kimethibitishwa
  26. Movable Property Security Rights Act, No. 13 of 2017 (PDF on brs.go.ke) — National Council for Law Reporting (Kenya Law), hosted by the Business Registration Servicekimethibitishwa
  27. Warehouse receipt financing (web page) — Warehouse Receipt System Council (WRSC)kimethibitishwa
  28. About us (web page) — Warehouse Receipt System Council (WRSC)kimethibitishwa
  29. World Development Indicators – Lending interest rate (%), FR.INR.LEND (API, JSON) — World Bankkimethibitishwa
  30. Mobile payments statistics, monthly table (web page) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  31. 2024 FinAccess Household Survey, main report (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK), KNBS and FSD Kenyakimethibitishwa
  32. Global Findex: Account ownership at a financial institution or with a mobile-money-service provider (% of population ages 15+), FX.OWN.TOTL.ZS, World Bank API (Findex 2025 database) — World Bankkimethibitishwa
  33. Central Bank of Kenya Act, Cap. 491, consolidated text as at 4 November 2025 (PDF on centralbank.go.ke) — National Council for Law Reporting (Kenya Law), hosted by CBKkimethibitishwa
  34. Central Bank of Kenya (Digital Credit Providers) Regulations, 2022, Legal Notice No. 46, Kenya Gazette Supplement No. 45, 18 March 2022 (PDF) — Government Printer, hosted by CBKkimethibitishwa
  35. Who we are (web page) — Sacco Societies Regulatory Authority (SASRA)kimethibitishwa
  36. Insurance Act, Cap. 487 (Act No. 1 of 1985) (Kenya Law web page) — National Council for Law Reporting (Kenya Law)kimethibitishwa
  37. DRIVE (P176517) Implementation Status and Results Report, sequence 5, archived 9 February 2026 (text) — World Bankkimethibitishwa
  38. Disaster Risk Management Development Policy Credit with a Catastrophe Deferred Drawdown Option (Cat DDO), P161562, project page — World Bankkimethibitishwa
  39. Emergency Locust Response Program, P173702, project page — World Bankkimethibitishwa
  40. Guidance on Climate-Related Risk Management, October 2021 (PDF) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  41. Kenya Green Finance Taxonomy, April 2025 (PDF in ZIP, main document and eleven sector appendices) — Central Bank of Kenya (CBK)kimethibitishwa
  42. Corporate profile (web page) — Agricultural Finance Corporation (AFC)kimethibitishwa
  43. Agricultural Finance Corporation Act, Cap. 323 (Kenya Law web page) — National Council for Law Reporting (Kenya Law)kimethibitishwa
  44. Sacco Societies Act, Cap. 490B (Act No. 14 of 2008) (Kenya Law web page) — National Council for Law Reporting (Kenya Law)kimethibitishwa
  45. Kenya country page (web page) — Green Climate Fundkimethibitishwa
  46. FP292 Scaling climate-smart solutions for hardest-to-reach MSMEs and farmers in Kenya (CST Facility), project page — Green Climate Fundkimethibitishwa
  47. Green Bonds (web page) — Nairobi Securities Exchange PLCkimethibitishwa
ⓘ
Maudhui yaliyoandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri: Ukurasa huu uliandaliwa kwa msaada wa akili mnemba (AI) na kupitiwa na mhariri. (mapitio ya mwisho: Oktoba 2026) Licha ya mapitio haya, huenda bado kuna makosa au takwimu zilizopitwa na wakati, hivyo tafadhali hakiki takwimu muhimu kwa kuzilinganisha na vyanzo vya msingi vilivyounganishwa kabla ya kuzitegemea. Hakuna maudhui yoyote katika ukurasa huu yanayopaswa kuchukuliwa kuwa ushauri wa uwekezaji, wa kisheria au wa kifedha.
© 2026 prosperaimpactCC BY-NC 4.0Vyanzo vyoteMipangilio ya vidakuziLinkedInImeandaliwa na

Kwa maelezo zaidi na maoni, tafadhali wasiliana na serkan.veziroglu@prosperaimpact.com.