Tabianchi na uendelevu

Kwa mujibu wa takwimu za ERA5, wastani wa mvua kwa mwaka ulikuwa milimita 701 katika kipindi cha 1991–2020, na mwaka 2022, ukiwa na milimita 423, ulikuwa mwaka wenye mvua chache zaidi tangu mwaka 2000¹. Kila moja ya misimu mitano ya mvua kuanzia Oktoba–Desemba 2020 hadi Oktoba–Desemba 2022 ilipata mvua chini ya wastani wake wa 1991–2020 kwa asilimia 18 hadi 54, na mvua za vuli za mwaka 2022 zilikuwa asilimia 53.8 chini ya wastani (ukokotoaji wetu)². Mvua za masika na za vuli za mwaka 2023 zilikuwa juu ya wastani².

NDC ya pili inakadiria kwamba ukame wa mwaka 2022 ulisababisha hasara za kiuchumi za zaidi ya shilingi bilioni 70, takriban dola za Marekani milioni 650, na kusababisha watu wanaokadiriwa kuwa 300,000 kuingia katika umaskini, na kwamba mafuriko ya mwaka 2024 yalisababisha hasara za moja kwa moja za zaidi ya dola za Marekani bilioni 1.46³. National Drought Management Authority (Mamlaka ya Kitaifa ya Kudhibiti Ukame, NDMA) huainisha kaunti 23 kame na nusu kame kulingana na awamu ya ukame, na mwezi Aprili 2026 kaunti za Mandera na Wajir zilikuwa katika awamu ya hatari (alarm) huku kaunti saba zikiwa katika awamu ya tahadhari (alert)⁴.

Wastani wa joto nchini ulikuwa nyuzi joto 25.29 katika kipindi cha 1991–2020 ikilinganishwa na nyuzi joto 24.50 katika kipindi cha 1961–1990 kwa mujibu wa takwimu za ERA5, na mwaka 2024 ulikuwa mwaka wenye joto la juu zaidi tangu mwaka 2000, ukiwa na nyuzi joto 26.09¹. Modeli za CMIP6 zinatoa maoteo ya ongezeko la wastani wa kati wa joto la nyuzi joto 1.23 ifikapo 2040–2059 chini ya hali ya uzalishaji wa kiwango cha kati na nyuzi joto 1.56 chini ya hali ya uzalishaji wa kiwango cha juu sana, likifikia nyuzi joto 2.05 na 3.68 mtawalia ifikapo 2080–2099, ikilinganishwa na kipindi cha 1995–2014⁷⁵⁸⁹. Maoteo ya wastani wa kati yanaonyesha ongezeko la mvua kwa mwaka⁹.

Kwa mujibu wa takwimu za Climate Watch, kilimo kilizalisha tani milioni 53.3 sawa na kaboni dioksidi (CO2e) mwaka 2023, yaani asilimia 60.4 ya tani milioni 88.4 zilizozalishwa bila kujumuisha matumizi ya ardhi na misitu (ukokotoaji wetu), huku matumizi ya ardhi na misitu yakiondoa kwa jumla halisi tani milioni 15.7⁶. Uchachushaji wa chakula tumboni mwa mifugo (enteric fermentation) na samadi iliyoachwa malishoni vilichangia tani milioni 49.8 kati ya tani milioni 53.3 za uzalishaji wa gesijoto kutoka kilimo uliokadiriwa na FAO kwa mwaka 2023¹¹. Misitu ilifunika asilimia 6.6 ya eneo la nchi kavu mwaka 2024¹².

Sheria ya Mabadiliko ya Tabianchi (Climate Change Act) ya mwaka 2016 ilianzisha Climate Change Council, Climate Change Directorate na Climate Change Fund (Baraza, Kurugenzi na Mfuko wa Mabadiliko ya Tabianchi), na marekebisho ya mwaka 2023 yaliongeza mfumo wa kisheria wa masoko ya kaboni¹³¹⁴. NDC ya kwanza iliyohuishwa ya Kenya ya Desemba 2020 iliweka lengo la kupunguza uzalishaji kwa asilimia 32 chini ya hali ya kawaida bila hatua za ziada ifikapo mwaka 2030¹⁵. NDC ya pili ya mwaka 2025 inalenga kupunguza uzalishaji kwa asilimia 35 chini ya hali ya kawaida bila hatua za ziada ifikapo mwaka 2035, kwa gharama inayokadiriwa kuwa dola za Marekani bilioni 56 kwa kipindi cha 2031–2035³. Kenya Climate Smart Agriculture Strategy 2017–2026 (Mkakati wa Kenya wa Kilimo Kinachohimili Mabadiliko ya Tabianchi) na National Adaptation Plan 2015–2030 (Mpango wa Kitaifa wa Kukabiliana na Athari za Mabadiliko ya Tabianchi) zinaainisha hatua za kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi katika kilimo¹⁶¹⁷.